SPORDA 2021 YILI yazısı ilk önce Volante üzerinde ortaya çıktı.

Fatma Zehra Köse: “Şu anda beni ben yapan bir mesleğin içindeyim.” yazısı ilk önce Volante üzerinde ortaya çıktı.

*Biz Merve ile bu röportajı yaptığımızda kendisinin açılış töreninde bayrağımızı taşıyacak sporculardan biri olduğu belli değildi. Bu büyük gurur için Merve’yi çok tebrik ediyoruz. 

Önce klasik bir soruyla başlayalım. Yüzme sporuna nasıl başladın ve bugünkü noktaya nasıl geldin? Yüzme ve tenis gibi bireysel sporlarda ailelere çok büyük görev düşüyor. Ailen bir yüzme kariyerine sahip olmana nasıl bakıyor? 

Ben yüzmeye dört yaşında başladım. Suyu çok sevdiğim için annem tatile gittiğimizde sıkıntı olmaması için beni yüzmeye başlatmış. Zaten çok enerjik bir çocukmuşum, enerjimi atmak için de yüzme bir aracı olmuş. Dolayısıyla yüzmeye annem sayesinde başladım. Ailemizde profesyonel spor yapan kimse yok sadece ben varım. Ailem de bana oldukça destek oluyor bu süreçte.

Türkiye’de eğitim ile sporu bir arada götürmek sporcuların en çok zorlandıkları konulardan biri. Sen bu durumu nasıl idare ediyorsun? Şu anda olimpiyat kafilesinde bulunan çoğu sporcumuz Amerika’daki önemli spor kolejlerinden burs almış durumda. Senin kariyer hedeflerin arasında böyle bir durum var mı?

Okulla birlikte yüzmeyi beraber götürmek gerçekten çok zor oluyor. Online eğitimde bu durum daha da zor oldu. Çünkü bizim dersi derste anlamamız gerekiyor. Ekstradan çalışıp dersi anlayacak bir zamanımız yok. Sınavlara bir akşam kala son bir kez bakıp sınavlarımıza giriyoruz. Bu durum da bizim için yeterli oluyor. Artık belli bir düzen ve program oluşturduk yani alıştığımız bir durum. Benim için de Amerika’dan kolej teklifleri geliyor ve üniversiteyi Amerika’da okumayı düşünüyorum.

Uzun mesafe yüzen yüzücülerin sprinterlerden daha farklı bir psikolojik yapısı oluyor. Uzun süre sadece havuzun ortasındaki lacivert çizgiyi görerek yüzüyorsunuz. Bu durumla nasıl başa çıkıyorsun? Havuzda kendini motive ettiğin neler var, neler düşünüyorsun?

Antrenmanlarımız uzun mesafeye yönelik olduğu için antrenörüm Gjon Shyti, bizi bu duruma antrenmanlarda alıştırıyor zaten. Psikolojik olarak da suya girdiğimizde sprinterlerden daha güçlü olmamız gerekiyor. Fiziksel güçlülüğün yanında psikolojik olarak da güçlü olmamız lazım. 1500 metre serbest yarışı yaklaşık 16 dakika sürüyor. Gerçekten çok uzun bir süre bu. Suyun içinde hem fiziksel hem de psikolojik olarak savaş veriyoruz.

Anadolu Ajansı

İki hafta önce Roma’da yapılan Gençler Avrupa şampiyonasında 800 ve 1500’de Avrupa Gençler rekoru kırarak altın madalya aldın. Hatta 1500’de rekoru 15 saniyeye yakın geliştirdin. Genel olarak nasıl geçti turnuva senin için?

Ben Avrupa Gençler Şampiyonası’ndan yaklaşık iki ay önce Covid-19 geçirdim. Dolayısıyla geçtiğimiz bu iki ay benim için çok zorlu bir süreç oldu diyebilirim. Aralık ayından beri bu şampiyona için hazırlanıyordum. Gerçekten hiç istemediğimiz bir zamanda Covid-19 geçirdim. Dolayısıyla hem fiziksel hem psikolojik olarak gerçekten çok zorlandım. Çünkü belirli bir noktaya gelmiştim ve kendimi geliştirmeye devam ediyordum. Olmam gereken noktadan çok fazla geriye düşmüştüm. Bunu psikolojik olarak yenmem de çok zor oldu. Geçtiğimiz son iki aydaki bütün antrenmanlarımızda psikolojik olarak çok zorlandım. Avrupa Gençler Şampiyonası öncesinde bu dereceleri yüzebilecek miyim diye düşünüyordum çünkü hiç vermek istemediğimiz bir araydı. Bizim normalde sezon aramız Ağustos ayında sadece 10 gün olur. Ben Covid’i 15 günde geçirdim. Sezon aram bile 10 gün iken istemediğim bir zaman diliminde yaklaşık 15 gün antrenman yapamadım. Benim için çok zorlayıcı bir dönemdi. Ama turnuvanın başarılı geçmesi beni gerçekten çok mutlu etti.

800 Metre Podyumu, altın madalya Merve Tuncel – Photo:Andrea Masini

2012 Londra Olimpiyatlarına katıldığında Katie Ledecky de senin gibi 15 yaşındaydı ve 800 metrede altın madalyayı almıştı. Avrupa Gençler şampiyonasından oldukça formda geliyorsun. Senin Tokyo’dan beklentilerin neler? 800 ve 1500’de yarı finallerin yapılmayacak olması direkt finallere geçilmesi senin için bir sıkıntı yaratıyor mu? 400-800-1500 m arasında kendini en iyi gördüğün mesafe hangisi?

Şimdiye kadar Türk yüzmesinde finale kalan hiçbir sporcumuz olmadı. 800 metre serbestte ne kadar benim yaşım için zor olsa da elimden gelenin en iyisini yaparak finale kalabilmek için yüzeceğim. Öncelikle asıl hedefim finale kalabilmek. O da biraz zor olsa da elimden gelenin en iyisini yapmaya çalışacağım. Aslında benim şu an için madalya hedefim yok. Gerçekten çok zor dereceler.  Bir de Olimpiyatlarda normalden farklı bir durum var. Normalde sabah seçmeler olurdu, akşam yarı final ve final müsabakaları yapılırdı. İnşallah final yüzebilirim. Türk yüzme tarihinde ilk kez 4×200 serbest bayrak yarışında da yarışacağız.

400-800-1500 metre arasında kendini en iyi gördüğün, en iyi hissettiğin mesafe hangisi?

Sıralamaya baktığımızda 800 metrede finale daha yakınım, dokuzuncu sıradayım. 1500 metrede 11 veya 12. sıradayım. 800’de finale daha yakınım diyebilirim. 400’de önümde başka sporcular var o yüzden şansım biraz az.

Umarım 800 ve 1500 finalinde seni izleriz. Biraz geçen seneye gidelim. 2020 Mart ayında dünyayı etkisi altına alan pandemiden sen nasıl etkilendin? İlk kapanma sürecinde ilk başta havuzlar dâhil her yer kapanmıştı. Sen bu süreçte zamanını nasıl geçirdin? Antrenman düzeninde bir değişiklik oldu mu?

İki aylık kapanma sürecinde biz evde kara antrenmanlarımıza ağırlık vererek geçirdik. Günde en az bir saat Zoom üzerinden antrenman yapıyorduk. Antrenmanlarımızı, bu süreçte ne kadar az etkilenebiliriz diye düşünerek planlamıştık. Bu süreç, antrenörüm Gjon’un da hiç yaşamadığı bir süreçti. Kendisi de bizi bu süreçten en iyi şekilde çıkarmaya çalıştı. Okul aynı şekilde devam ediyordu, bir sıkıntı olmadı. Boş vakitlerimde de dizi ve film izleyerek geçirdim. Çok uzun bir dinlenme arası oldu bizim için. İki ay sonunda havuzların açılması tabii ki çok iyi oldu.

1500 Metre Podyumu, altın madalya Merve Tuncel – PBS.twimg.com

1500 metre için 8 Şubat 2020’de zaten olimpiyat A barajını geçmiştin. Eğer olimpiyatlar normal haliyle yapılsaydı yine de Tokyo’ya gidecektin. 26 Aralık 2020’de 400 ve 800 metrede de kota aldın. Olimpiyatların ertelenmesi seni nasıl etkiledi? Daha mı iyi oldu? Takvim olarak bir yaş daha büyük olacaksın. Sence bu bir avantaj mı?

Olimpiyatların bir sene ertelenmesi, bazı sporcuları bir sene daha çalışmak açısından kötü etkilese de benim yaşım küçük olduğu için beni olumlu etkiledi. Olimpiyatlar için sadece 1500 metrede kotam varken şu an 400 ve 800 metrede de kota almış durumdayım. Bunun yanında Türk yüzme tarihinde ilk kez 4×200 metre bayrak yarışında da yüzeceğiz. Tabii ki bu durum benim için mutluluk verici.

Tokyo’ya giden kafiledeki en genç sporculardan birisi sensin. Olimpiyat bütün sporcular için çok önemli bir organizasyon. Böyle önemli bir tecrübeyi genç yaşta yaşamak nasıl bir duygu?

Açıkçası kafiledeki en genç sporcu olmak içimde çok ayrı bir heyecan uyandırıyor. Bu yaşta olimpiyatlara katılmak benim için gerçekten çok gurur verici.

Aslında röportajın biraz gecikmesi iyi oldu. Pandemiden dolayı Tokyo’da çok ciddi önlemler var. Sporcuların olimpiyat köyünün dışına çıkması bile yasak. Hatta ortak alanlarda yemek yenmesi önerilmiyor. Nasıl bir ortam var şu an Tokyo’da?

Burada kurallar gerçekten çok katı. Mesela yemekhaneye girerken herkese tekrardan ellerini yıkattırıyorlar ve eldiven giydiriyorlar. Bunun yanında masalarda herkesin sağını, solunu ve önünü kapatacak şekilde siperlik tarzı şeffaf korumalar var. Yemek sırasında maskeyi çıkardığımızda kimseyle direkt temasımız olmuyor. Onun dışında her olimpiyat köyüne girişimizde ateşimiz ölçülüyor, çantalarımız kontrol ediliyor. Gerçekten çok sıkı bir durum var.

Yemekhanedeki yemekler nasıl? Olimpiyat oyunlarına sponsorluğu 2017’de biten McDonalds’ın olmaması sizi kötü etkiledi mi?

Aslında çok etkilemedi. Yemekhanede yedi farklı mutfak kültürü için farklı yerler var. Japon mutfağı, Asya Mutfağı, Dünya mutfağı gibi. Vegan ve vejetaryenler için ayrı bir bölüm var. Zaten çok büyük bir yemekhane. İki katlı, herkes istediği yemeği rahatça alabiliyor.

Dünyadaki en önemli sporcuların çoğu şu an Tokyo’da. Kendine idol olarak gördüğün sporcular var mı yüzme veya yüzme dışı? Olimpiyat köyünde büyük sporculardan gördüğün kimler var?

Şu anlık tanışma fırsatım olmadı ama havuzda olsun, olimpiyat köyünde olsun çoğu büyük yüzücü ile karşılaştık. Katie Ledecky, Federica Pellerini, Katinka Hosszu gibi kendime örnek aldığım büyük sporcularla aynı yerde kalıyoruz. Bu bizim için çok büyük bir şey.

Genelde böyle büyük organizasyonlarda pin veya ülke rozeti değişimi yapılır. Tokyo’da da bu durum devam ediyor mu?

Tabii ki. Olimpiyat köyünün içinde yürürken sporcular birbirine direkt soruyor “Pin değiştirmek ister misin?” diye. Herkes sıkıntı çıkarmadan pin değişimi yapıyor.

Son yıllarda Türk yüzmesi uzun mesafede önemli başarılar elde ediyor. Antrenörün Gjon Shyti ile aranızdaki ilişki nasıl? Kendisinin yabancı olması ilk başta bir zorluk oluşturdu mu? Yoksa farklı bir disiplinden gelen biriyle çalışmak bir avantaj sağlıyor mu?

Ben Gjon Shyti ile çok küçük yaşlardan beri çalışmaya başladım. İlk başta başka antrenörlerimiz yardım ediyordu ama artık şu an ikimiz rahatça anlaşabiliyoruz. Gerçekten çok disiplinli bir antrenör. Bir gün olsun antrenmanı aksattığını görmedim. Hasta olduğunda bile havuza gelir, sabah beşte antrenmana hazır olarak gelir. İtalyan disiplinini gerçekten bizlere hissettiriyor.

Merve Tuncel ve antrenörü Gjon Shyti – Swimswam.com

Beril Böcekler ile ikiniz de Enka’dasınız, aynı antrenörle çalışıyorsunuz, aynı mesafelerde yüzüyorsunuz, büyük ihtimalle beraber antrenman yapıyorsunuz. Yaşlarınız da oldukça yakın. Aranızdaki ilişki nasıl? Tatlı bir rekabet var mı? Diğer yüzücülerle aranız nasıl?

Tabii aramızda tatlı bir rekabet var, aynı mesafeleri yüzüyoruz ama aramızda asla o benim rakibim onla konuşmamalıyım gibi bir durum yok. Tabii ki beraber konuşuyoruz, zaman geçiriyoruz.

Asıl şu anki hedef Tokyo olimpiyatları ama Tokyo’dan sonraki süreç için nasıl planların var? 2024 Paris’e giden yolda hedeflerin neler? 

Normalde bu sene İslam oyunları ve Dünya Gençler Yüzme Şampiyonası yapılacaktı ancak bu iki şampiyona 2022 yılına ertelendi. Tokyo’dan sonraki hedefim bu iki şampiyonada iyi dereceler elde edip madalyalar kazanmak. Bunun dışında Amerika’dan gelen teklifler gerçekten çok cezbedici. İyi okullardan teklifler geldi. Maalesef ülkemizden böyle bir teklif gelmedi. Bu da Amerika’ya gitmemiz için önemli etkenlerden biri oluyor.

Biraz konumuz dışında olacak ama Amerika’daki okullarla anlaşma nasıl oluyor? Koşullar nasıl?

Şöyle, anlaşmalar zaten dört yıllık yapılıyor, bir kolej eğitimi süresi boyunca. Amerika’ya gittiğimizde sporcu kimliğimize bakarak belirli imkânlar sağlanıyor. Aylık burs, yiyecek, konaklama gibi tüm imkânlardan faydalanmamızı sağlıyorlar. Dolayısıyla herhangi bir sıkıntı ile karşılaşmıyoruz. Tam emin değilim ama bazı okullar Türkiye’ye gidiş geliş biletlerimizi bile karşıladıkları oluyormuş.

Merve Tuncel: “Elimden gelenin en iyisini yaparak finalde yüzmek istiyorum.” yazısı ilk önce Volante üzerinde ortaya çıktı.

CAELEB DRESSEL (ABD)

Caeleb Dressel – Mine Kasapoğlu/ISL

Yıllarca ABD, olimpiyatlarda yüzme branşına damga vuran sporcular çıkardı. Birleşik Devletler’in yüzme dünyasına armağanı Caeleb Dressel, ertelenen Tokyo 2020 Olimpiyat Oyunları’nın yıldızları arasında.

Dressel, 2017 Budapeşte’deki Dünya Yüzme Şampiyonası’nda kazandığı yedi altın madalya ile tarihe geçti. Dünya Yüzme Şampiyonaları tarihinde, bir şampiyona boyunca yedi madalya kazanan Michael Phelps’ten sonra bunu yapan ilk yüzücü oldu. Ancak bu genç yüzücünün tarih kitaplarına geçtiği ilk an olmayacaktı. İki sene sonraki Gwangju’da düzenlenen Dünya Yüzme Şampiyonası’nda bu sefer altısı altın, iki tanesi gümüş olmak üzere toplam sekiz madalya kazandı ve bir kez daha tarihe geçti. Daha önce hiçbir yüzücü sekiz madalya ile bir şampiyonadan ayrılmamıştı.

Kısa kulvarda kelebek ve serbest stil dünya rekorlarına sahip olan Dressel, ikinci kez olimpiyatlarda boy gösterecek. 2016 Rio Olimpiyatları’nda 4×100 takım yarışlarında iki altın madalya kazanan genç isim, bireysel yarışlarda madalya kazanamamıştı. Tokyo’ya ABD yüzme takımının kaptanlarından biri olarak giden Dressel, ilk bireysel olimpiyat altınının peşinde. Zira otoritelere göre, toplam yedi yarışta yarışacak Dressel’ın yedi madalyayla eve dönmesi yüksek ihtimal. Hatta Spitz ve Phelps’in ardından tek bir olimpiyatta üç bireysel altın kazanan üçüncü sporcu olabilir. 24 yaşındaki yüzücü için Japonya bir peri masalına dönüşecek mi? İzleyip, görelim.

ARIARNE TITMUS (AVUSTRALYA)

Katie Ledecky ve Ariarne Titmus – Getty Images

ABD ve Avustralyalı yüzücülerin yıllarca havuzda harika mücadelelerine tanık olduk. Bunun en güzel ve en çekişmeli örneklerinden bir tanesi 2000 Sydney’de yaşanmıştı. 2000 Sydney Olimpiyat Oyunları’nın en epik zaferlerinden birini elde eden Avustralya 4×100 serbest stil yüzme takımı, ABD’nin bu dalda kurduğu 36 yıllık hakimiyetine de son vermişti.

Ian Thorpe ve Michael Phelps’in 2004 Atina’da girdikleri rekabet yine bize harika yarışlar sunmuştu. Yüzyılın yarışı olarak nitelendirilen 2004 Atina 200 metre serbest stil finalinde, Ian Thorpe olimpiyat rekoru kırarak altın madalyaya uzanırken Phelps yarışı üçüncü bitirmişti. 2020 Tokyo bize böyle epik bir mücadele verebilir. 20 yaşındaki Avusturyalı Ariarne Titmus, ilk olimpiyatında şimdiden adını olimpiyat tarihine yazdıran Katie Ledecky’e karşı mücadele edecek. Titmus, geçtiğimiz aylarda Avustralya’da yapılan deneme yarışlarında tarihin en hızlı ikinci 400 metre serbest stilini yüzdüğünde, rekorun sahibi Katie Ledecky’e işinin kolay olmayacağı mesajını vermişti.

Ariane Titmus, Katie Ledeceky’i daha önce yenebileceğini 2019 Dünya Yüzme Şampiyonası’nda göstermişti. 400 metre serbest stilde muhteşem bir zafer kazanan Titmus’un hedefi bunu olimpiyatta tekrarlamak. Avustralya ve ABD yüzme takımları arasındaki on yıllardır Yaz Olimpiyatları’nın en önemli olaylarından biri olan rekabet, Tokyo’da bir kez daha sergilenecek gibi gözüküyor.

KATIE LEDECKY (ABD)

Katie Ledecky – USA TODAY Sports

Tokyo 2020’de spot ışıklarının üzerinde olacağı isimlerin başında gelen Katie Ledecky, 2016 Rio’nun şüphesiz en büyük yıldızlarından biri oldu. 2016’da dört olimpiyat altını kazanan Amerikalı yüzücü; biri 400 metre serbestte, diğeri 800 metre serbestte olmak üzere iki dünya rekoru kırdı. Aynı zamanda 1968’den beri aynı Olimpiyatlarda 200, 400 ve 800 metre serbest stillerini kazanan ilk yüzücü oldu. Ayrıca bu yıl kadınlarda ilk kez düzenlenecek olan 1.500 metre serbestte de favori olan 24 yaşındaki Ledecky, göz kamaştıran kariyeri boyunca 14 dünya rekoru kırdı. Yıldız atlet şimdi tüm bu unvanları Tokyo’da savunmaya çalışacak. Üçüncü olimpiyatına katılacak olan Ledecky, Ariarne Titmus ile 400  ve 800 metrede gireceği rekabet ile şimdiden bizi heyecanlandırıyor.

NOAH LYLES (ABD)

Noah Lyles – Andrew McClanahan/PHOTO RUN

2016’dan beri 200 metrede en iyi dört dereceye sahip olan Noah Lyles, Amerika’nın en büyük madalya umutlarından birisi. Amerikalı 23 yaşındaki sprinter, olimpiyatlara 200 metre yarışının en büyük favorisi olarak geliyor. 2019’da 200 metre dünya şampiyonu olduğunda sadece 22 yaşında olan genç yetenek, yaşı ve 200 metrede kişisel en iyi derecesi olan 19,50 dikkate alındığında, Usain Bolt’un 19.19’luk dünya rekoruna çok yakın olabilir. 100 metre olimpiyat elemelerinde istediği sonucu alamayan genç sprinterin artık tek hedefi 200 metre yarışını kazanmak olacak. 2004 Atina’dan beri Amerikalı atletlerin 200 metre yarışında altın madalya alamadığını düşünürsek, Lyles bu seriyi bitirmek için Tokyo 2020’de mücadele edecek.

SHELLY-ANN FRASER-PRYCE (JAMAİKA)

Shelly-Ann Fraser-Pryce – people.com

Birçok otoriteye göre tarihin en iyi kadın sprinteri olan Fraser-Pryce, bunu bir kez daha kanıtlamak için Tokyo’da yarışacak. Geçtiğimiz aylarda ABD’li sprinter Sha’Carri Richardson 100 metrede 10.72 koşarak Fraser-Pryce’a adeta göz dağı vermişti. Ancak bir ay sonra, Fraser-Pryce 10.63 saniye ile kadınlarda 1988’de Florence Griffith Joyner’dan bu yana en hızlı 100 metreyi koştu (aynı zamanda tarihin en iyi ikinci derecesi) ve 34 yaşında hala ne kadar iddialı olduğunu gösterdi. 2008 ve 2012’de altın madalya kazandıktan sonra 2016’da üçüncü olan Jamaikalı atlet, çeyrek asırdır hiçbir Amerikalının altın madalya kazanamamasının en büyük nedenlerinden biri. Eğer Tokyo’da da altın madalya kazanırsa, bireysel sprint yarışlarında olimpiyat altını alan en yaşlı kişi olacak. Shelly-Ann Fraser-Pryce’ın gözünü diktiği en önemli unvan bu değil tabii ki. Bolt’un üç 100 metre olimpiyat altını kazanan ilk erkek olmasından beş yıl sonra, Fraser-Pryce ilk kadın olmak için mücadele verecek. Yazının başında ismini andığımız Sha’Carri Richardson, marihuana testi pozitif çıktığı için Tokyo 2020’de yer alamayacak. Yani Fraser-Pryce’ın rekabete gireceği genç bir yıldız adayı olmayacak; onun rekabeti kendisiyle olacak.

STEPHANIE GILMORE (AVUSTRALYA) VE CARISSA MOORE (ABD)

Stephanie Gilmore ve Carissa Moore – worldsurfleague.com

IOC’nin Olimpiyat Oyunları’na yeni eklediği dört branştan biri olan sörf, bize büyük bir rekabet sunacak. 33 yaşındaki Avustralyalı Stephanie Gilmore ve 28 yaşındaki Amerikalı Carrissa Moore, on yıldır devam eden rekabetlerini olimpiyata taşıyacaklar.
Stephanie Gilmore, 2007-2010 arası üst üste dört defa dünya şampiyonu olurken 2011’de bu seriyi Carissa Moore bitirdi. 19 yaşında dünya şampiyonu olan Moore, sporun geleceği olarak görülüyor. İkili, o zamandan beri sporun zirvesinde yer almaya devam etti: Gilmore 2012, 2014 ve 2018’de ve Moore 2013, 2015 ve 2019’da mutlu sona ulaştı. Moore 2019’da dördüncü dünya şampiyonluğunu elde etti. Gilmore’un ise şu anda yedi dünya şampiyonluğu bulunuyor. İkilinin mücadele ettiği 13 yılda sadece bir kadın –Tyler Wright– dünya şampiyonu oldu (2016, 2017). Ne Gilmore ne de Moore henüz duracak gibi görünmüyor. Titanların savaşı bu sefer Japonya’nın Chiba kentindeki dalgalara taşınıyor ve bakalım kazanan kim olacak?

SIMONE BILES (ABD)

Simone Biles – harpersbazaar.com

Simone Biles için Tokyo 2020’nin yüzü desek yanlış olmaz. 24 yaşındaki Biles tarihin en çok madalya kazanan jimnastikçisi ve yenileri kazanmak için Tokyo’da. 2016 Rio Olimpiyat Oyunları’nda  dördü altın olmak üzere toplam beş madalya kazanan yaşayan efsane, bu sefer tüm altınları hedefliyor. Biles’ın Tokyo’da, 1968’deki Vera Caslavska’dan sonra genel tasnifte üst üste ikinci altınını alan ilk kadın jimnastikçi olması bekleniyor. Geçtiğimiz birkaç yıl içinde, daha önce hiç görülmemiş hareketleriyle bizi şaşırtan yıldız atlet, kendi adını taşıyan dört orijinal harekete sahip. Onu herkesten farklılaştıran ve kimsenin denemeye bile cesaret edemediği hareketleriyle Biles yine rakipsiz gözüküyor. Şüphesiz jimnastiğin en büyük yıldızı olan Simone Biles, 2024 Paris için henüz karar vermiş değil. Onun eşsiz yeteneğini izlemek için Tokyo belki de son durak.

ARMAND “MONDO” DUPLANTIS (İSVEÇ)

Armand “Mondo” Duplantis – VCG

İlk kez olimpiyat sahnesine çıkacak olan Amerika asıllı İsveçli sporcu, branşının en büyük favorisi konumunda. Kazanırsa, İsveç’in 2004’teki üç zaferinden sonra ilk atletizm altınına sahip olacak. Sırıkla yüksek atlamanın 20 yaşındaki yıldızı Armand Duplantis’i üst üste kırdığı dünya rekorlarıyla tanıdık. Babası ABD’li, annesi İsveçli olan Armand Duplantis’in antrenörlüğünü yine eski bir sırıkla atlama sporcusu olan babası Greg Duplantis yapıyor.
Birçok yaş grubunda dünya rekorunu elinde bulunduran yıldız isim, 2020 yılında salonda iki; açık havada bir olmak üzere üç dünya rekoru kırdı. 20 yaşındaki sporcu 2020 Şubat ayında Renaud Lavillenie’nin 2014 yılından beri kırılamamış olan salon sırıkla atlama dünya rekorunu önce Polonya’nın Torun kentinde 6.17m’lik derecesiyle kırmış sonra da takip eden haftada bu kez Glasgow’da rekorunu 6.18m olarak geliştirmişti. Ancak genç atlet için en özeli hiç şüphesiz Diamond League’in Roma ayağında 6 metre 15 santimi geçerek Sergey Bubka’nın 1994’ten beri kırılamayan rekorunu kırmak oldu.
Yıllarca kırılamaz denilen efsanevi Sergey Bubka’nın 26 yıllık açık hava dünya rekorunu henüz 20 yaşında tarihin tozlu sayfalarına gömen “Mondo”, Tokyo’nun en büyük yıldızlarından biri olmaya aday.

TEDDY RINER (FRANSA)

Teddy Riner – IJF Media

Japonya’nın spor dünyasına armağan ettiği Judo, doğduğu topraklara geri dönüyor. Ada ülkesinin çıkardığı en önemli judoculardan olan Tadahiro Nomura, üst üste üç olimpiyatta altın alan tek judocu. Ancak bu rekor tehlike altında. Tehdit eden kişi ise Teddy Riner!

Judo tarihinin en büyük isimlerinden olan 10 kez dünya şampiyonu ve iki defa olimpiyat altın madalyalı Teddy Riner, hiç şüphesiz sporunu en çok domine eden isimlerden biri. Bu dominasyonu bir başka istatistikle ifade etmem gerekirse; Şubat 2020’de 154 maçlık galibiyet serisi sona ermeden önce yaklaşık 10 yıl boyunca yenilmedi. 32 yaşındaki Fransız sporcu, katıldığı ilk olimpiyat olan Pekin 2008’den bronz madalya; Londra 2012 ve Rio 2016’dan ise altın madalyayla ülkesine döndü.

Efsane judocunun bu yaz hedefi üçüncü altın madalyasını kazanıp, bir başka efsaneyi yakalamak olacak. Riner’ın bir sonraki motivasyonu ise şimdiden hazır. 2024 yılında kendi ülkesinde düzenlenecek olimpiyatlarda dördüncü altın madalyayı kazanmak. Ama bunun için önce Tokyo 2020’den zaferle ayrılmalı. En büyük rakibi ise 2016 Rio Olimpiyat Oyunları’nda finalde mağlup ettiği Japon judocu Harasawa Hisayoshi olacak. Bakalım Teddy Riner olimpiyat oyunları tarihine adını yazdırabilecek mi? Yukarıda bahsettiğim atletlerin, bazıları ilk kez olimpiyat sahnesine çıkarken; Tokyo 2020 bazıları için son performans sergileyecekleri olimpiyat olacak. Ama hepsinin bir ortak noktası var: Hayalleri! Bütün atletler buraya hayallerini süsleyen olimpiyat altınını almak için geldi. Led Zeppelin’in efsane şarkısı Kashmir‘in giriş dizeleri ile yazıyı bitirmek istiyorum:

“Oh, let the sun beat down upon my face
And stars fill my dream…”*

*”Ah, bırak güneş vursun yüzüme
Ve yıldızlar süslesin düşlerimi…”

Hayaller yazısı ilk önce Volante üzerinde ortaya çıktı.

Ranatunge Karunananda ( Marathon Karu )

Ranatunge Karunananda, kısa adıyla Marathon Karu, 1964 Tokyo Olimpiyat Oyunları’na bir ada ülkesi olan ve bağımsızlığına henüz 1948’de kavuşabilmiş Seylan(Sri Lanka)’dan katılıyordu. Onu bir adadan diğerine getiren, şampiyonluğu hayal bile edemese de her milli sporcu gibi ülkesini en iyi şekilde temsil etmek olabilirdi. Ama onun asıl motivasyonu bu da değildi; ona denizleri aşıp kilometrelerce yol aldıran, yarışmasını çok isteyen küçük kızıydı.

1936 doğumlu Karu, çocuk yaşlarda başladığı atletizmde gelişim gösterse de 1961 yılında Seylan Ordusu’nda subay olmayı seçmişti. Ailesinin geçimini sağlamak için mesleğini sürdürürken atletizmle olan bağını hiç koparmadı. Arkadaşları tarafından verilen “Marathon” takma adı da iddialı bir maraton koşucusu olduğu için miydi? Hayır! Bu, onun atletizm tutkusunun dışa yansımasıydı.

Marathon Karu 1964 Tokyo’da 10.000 metre finalinin koşulacağı gün, soğuk algınlığı nedeniyle iyi hissetmiyordu. Fiziksel olarak zayıf bir atletti. Yaşadığı rahatsızlığın etkisiyle birlikte uzun mesafe koşmak hayli zor olacaktı. Her şeye rağmen 67 numarasıyla kulvardaki yerini almıştı. Yarış başladı, ilk turun sonunda 200 metre geriye düşen Marathon Karu’nun diğer sporcularla arasındaki fark her turda biraz daha açılıyordu. Yüksek nemli hava, yaşadığı güçlüğü daha da artırmıştı. Bırakmayı aklına bile getirmedi. Gücünü toplayarak temposunu yükseltmeye çalıştı. Yarış bitmek üzereydi. Birleşik Amerikalı Billy Mills ve Tunuslu Mohamed Gammoudi arasında kıran kırana bir mücadele vardı. Son metrelerde büyük heyecan yaşandı. Altın madalyayı kazanan Billy Mills oldu. 28:24.4’lük derecesiyle olimpiyat rekorunun da sahibi olmuştu Mills. Bir tarafta şampiyonluğun gururu ve mutluluğu yaşanırken diğer tarafta meydan okuma sürüyordu. Karu, tek başına pistteydi. Dört turu daha vardı. Nihai galibi belli olan bu mücadeleyi bırakıp bitiremeyen dokuz kişi arasına katılabilirdi. İşte o zaman onu fark eden kimse olmazdı.

Seyircilerin anlamsız bakışlarına, tribünden gelen olumsuz tepkilere aldırmadan koştu. Çünkü orada olmasa da onu izlediğini bildiği, en büyük destekçisi kızı Nelum’du. Bunu bilmek ona büyük güç veriyordu. Sonuncu olduğunu bilerek bir kez daha geçti bitiş çizgisini. Artık tribünlerden destek başlamıştı. Alkışlar arasında cesurca ilerledi. Bu yarış onun yarışıydı. 25 turu da tamamlayıp madalyaya ulaşmışçasına çizgiyi geçtiğinde, izleyen herkesin hayranlığını kazanmıştı.  Tribünler bir anda ayaklandı. Tezahürat ve alkışlar eşliğinde finişe gelen Karu, şampiyondan daha fazla ilgi çekmişti. İkinci Dünya Savaşı’nın etkilerini hâlâ hisseden Japonya halkı için azmin, kararlılığın ve ayakta kalmanın sembolü olmuştu bir anda. Öyle ki, daha sonra hikâyesiyle Japonya’nın ders kitaplarında yer almayı başarabilmişti.

Altın madalyayı kazanan Billy Mills de Marathon Karu’nun özgüveninden ve cesaretinden çok etkilenmişti. Bunun üzerine Karu’nun madalya almasını önererek rakibine duyduğu saygıyı gösteren bir adım attı. Yarıştan sonra Olimpiyat Köyü’nde ödüllendirilen ve gazetecilerle bir araya gelen Karu’nun kendisine yöneltilen sorulara tek cevabı vardı: “Olimpiyat ruhunu yaşatan katılmaktır. Bir sporcu olarak buraya geldim ve önceliğim yarışı tamamlamaktı. Bunu başarmış olarak buradan ayrılacağımı bilmek beni mutlu ediyor.”

“Marathon” ülkesine döndüğünde çok iyi karşılandı ancak Seylan halkının ve yetkililerinin ilgisi çok uzun sürmedi. Mutlu ve gururlu bir şekilde evine döndü, ailesiyle özlem giderdi. Yarışta sonuncu olmuştu ama kızının kahramanı olan bir babanın yapması gerekeni yapmıştı; yenilmemek. Bu zafer Nelum içindi. Her şey normale döndükten sonra ordudaki görevine devam etti. Ordu bünyesinde yapılan yarışlara katılmayı sürdürdü. 1964 Tokyo Olimpiyat Oyunları’nda yaptıkları, Japonya’da uzun süre konuşuldu ve medyada geniş yer buldu. 1975 yılında, Japonya’dan gelen bir iş teklifiyle ödüllendirilmek istendi. Karu’nun kararı olumluydu. Yola çıkmadan birkaç gün önce bir anda ortadan kayboldu. Resmi kayıtlara, Namal Oya nehrinde boğularak öldüğü bilgisi geçti. Kimileri onun öldürüldüğünü iddia etti. Japonya’ya hareket etmeden hemen önce ortadan kaybolması şüphe çeken bir durumdu.

Olaydan yıllar sonra Seylan’a gelen Japon gazeteciler, Karu ile ilgili belgesel hazırlamak için ailesinden bilgi almak istedi ancak Karu’nun eşi bu kaybın ardından aklını yitirmişti. Kızı ve oğlu büyüdüğünde Japon hükümeti onlara burs desteği gönderse de bu yardımlar da aileye ulaşmadı.

Marathon Karu, ülkesinde olmasa da başka ülkelerde ona gurur yaşatan bir tarih bıraktı. Belki de bunu hiç bilemeden yaşamanı yitirdi. Sporun ırkı, milliyeti yoktu. Coğrafyayı aşan olimpik değerlerle anılan “Marathon”,  kararlılık ve cesaretin simgesi olarak hâlâ aramızda.

Yenilgiye Meydan Okumak yazısı ilk önce Volante üzerinde ortaya çıktı.

Tokyo 2020 olimpiyatlarının resmi sayfasına girip başka bir sporla ilgili bir şeyler ararken gözünüze sportif tırmanış çarparsa ve “nasıl yani sadece duvara tırmanıp madalya mı alacaklar?” diye düşünüyorsanız yalnız değilsiniz. Ben de ilk gördüğümde aynı şeyi düşünmüştüm. Ancak biraz araştırma yapınca işlerin o kadar kolay olmadığını gördüm. Hep beraber olimpiyatlarda ilk kez yer alacak olan bu sporu öğrenmeye çalışalım.

Öncelikle şunu belirtmek lazım. Yarışmalar bir dağda yapılmayacak. Aomi Urban Sports Park’ın içinde inşa edilen yapay bir platformda gerçekleştirilecek. Sporcular duvara tırmanmak için çeşitli el ve ayak tutuşlarını yapabilecek. Yarışmada kullanılacak olan duvar pozitif veya negatif eğime sahip olabilir. Genel olarak bakıldığında tırmanış kendi kuralları olan çok geniş bir spor dalı. Asıl konumuz olan “Sportif Tırmanış” yani yarışmacı tırmanış temel olarak üç disiplinden oluşmakta; hız, bouldering ve lider. Hız disiplini, bouldering ve lider disiplinlerine göre daha fazla hız, yetenek ve  koordinasyon gerektiren bir disiplin. Diğer iki disiplinde ise daha teknik ve sakin olmak sporcuları öne çıkaran özelliklerden bazıları. Uluslararası Sportif Tırmanış Federasyonu (IFSC), sportif tırmanış yarışmalarını normalde üç ayrı disiplin olarak gerçekleştirmekteydi ancak Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) aldığı karar ile bu üç disiplini kombine olarak bir potada eritti ve normalde üçer madalya verilirken Tokyo Olimpiyat Oyunları’nda sporculara birer madalya verilecek. Sportif Tırmanış dünyasından bu konuyla ilgili eleştiriler ve tepkiler gecikmedi. Lynn Hill ve Adam Ondra gibi önemli tırmanışçılar yapılan bu değişiklikle ilgili ciddi eleştirilerde bulundular. Yapılan eleştiriler yerini bulmuş olacak ki 2024 Paris Olimpiyatları’nda hız disiplini, bouldering ve lider’den farklı bir disiplin olarak yapılacak ve ayrı madalya verilecek.

Aomi Urban Sports Park – Getty Images

Sportif Tırmanış, Tokyo 2020’de hız, bouldering ve lider olmak üzere üç disiplinde gerçekleştirilecek. Hız disiplininde iki yarışmacı birbirine karşı 15 metrelik, 95 derecelik eğimli aynı rotaya sahip bir duvara tırmanacaklar. Güvenlik ipi olduğu için sporcular herhangi bir çekince yaşamadan son hız tırmanış yapabilecekler. Hız disiplininde kullanılan duvar dünyanın her yerinde aynı yapıda, yani bir standardı var. Bu standart da sporcuların sadece hızlarını öne çıkarmalarını sağlıyor. Mayıs ayında Endonezyalı sporcu Veddriq Leonardo’nun kırdığı dünya rekorunu buradan izleyebilirsiniz:

Bouldering disiplininde atletler organizasyon tarafından oluşturulan dört-beş metrelik bir duvarda tırmanış ipi olmadan yarışacaklar. Her organizasyonda farklı yapıda olan bu disiplinde, sporcuların önceden bu duvarda antrenman yapmalarına izin verilmiyor. Eğer mücadele sırasında duvardan düşerlerse tekrardan yarışmaya devam edebiliyorlar. Sporcuları zorlamak için bazı noktalarda tutma yerleri sadece parmak ucuyla tutunulabilecek yapıya sahip. Sporcular çok dikkatli bir şekilde rotalarını oluşturmalılar çünkü fazla oyalanırlarsa zaman olarak rakiplerinin arkasına düşebilirler.

Örnek Bouldering duvarı – drclimbingwalls.com

İlk iki disiplinde yarışmalar tamamlandıktan sonra lider disiplinine geçilecek. Aslında doğa tırmanışına en yakın disiplin olan lider seansında yarışmacılar 15 metrelik bir duvara özel bir rotadan altı dakika içinde tırmanmaya çalışacaklar. Yarışmacılar yarışma sırasında tırmanış ipi kullanabilir. Bu ipin sporcuların daha rahat hareket etmelerini sağlayacağını söylemekte fayda var. Duvara yerleştirilen her bir durma noktasının özel bir numarası var ve örneğin sporcu 15 numaralı noktaya ulaştıktan sonra düşerse 15 puan alacak. Sporcular sırasıyla liderlikte bulunan ismin tam olarak tutunduğu noktayı geçip, ulaşabildikleri en yüksek noktaya ulaşmaya çalışacaklar. Burada ufak bir detay var; sporcuların tutunma noktalarına değmesi, parmak ucuyla tutması veya kontrolsüz bir şekilde engeli kavraması tam olarak tutma sayılmayacak. Eğer iki veya daha fazla sporcu aynı noktaya tırmanırsa en kısa sürede tırmanan kazanmış sayılacak.

2018 Dünya Şampiyonası Lider disiplini parkuru

Sportif tırmanışta 20 kadın ve 20 erkek sporcu olmak üzere toplam 40 sporcu yarışacak. Linke tıklayarak oyunlarda yer alacak bütün sporculara ulaşabilirsiniz. 3 ve 4 Ağustos’ta elemeler yapılacak ve 5-6 Ağustos’ta madalyalar sahiplerini bulacak. Puanlamaya gelince, kısa en düşük puanı yapan sporcu en başarılı olan sporcu olacak. Örneğin bir sporcu hız seansında birinci, bouldering seansında üçüncü ve lider seansında dördüncü olursa, yarışmayı bitirdiği toplam skor sıralamalarının çarpımı 12 oluyor.

Adam Ondra – AFP

Olimpiyatlarda ilk kez yer alacağı için madalya kazananların ilk olimpik şampiyon olacağı tırmanışta bir favori söylemek biraz zor çünkü Adam Ondra veya Janja Garnbret gibi başarılı sporcular genelde bouldering ve lider kategorilerinde daha başarılı isimler. Ancak oyunlarda bu üç kategorinin sonunda birer madalya verilmesi bazı sporcular için sıkıntılı bir durum. Eğer hız disiplininde yeterli sıralamayı alamazlarsa madalya şansları sıkıntıya girebilir.  Olimpiyatlarda ilk kez yer alacak olan “Sportif Tırmanış” umarız ki heyecanlı ve çekişmeli geçer ve hepimiz yeni eklenen bu spordan zevk alırız.

Janja Garnbret – EXPA Pictures

Nasıl yani sadece duvara mı tırmanacaklar? yazısı ilk önce Volante üzerinde ortaya çıktı.

Röportajı gerçekleştirenler: Doruk Karaca ve Hilal Doğan

2016 Rio sonrasında sadece olimpiyat bazında değil dünyada da birçok şey değişti. Pandemiden dolayı seyircisiz bir olimpiyat izleyeceğiz. Japonya halkının çok karışık duygular beslediğini de biliyoruz. Olimpiyatlarda alışkın olduğumuz gibi farklı ülkelerden farklı insanları tribünlerde göremeyeceğiz. Bu durum atmosferi ne kadar değiştirir, nasıl bir olimpiyat beklemeliyiz?

Seyircilerin olması bir renk olurdu ama bu durumun ambiyansı fazla etkileyeceğini düşünmüyorum. Seyirci daha çok televizyondaki görseli etkileyen bir şey. Çünkü sporcular çok daha odaklanmış durumda ve son iki yılda seyircisiz performans göstermeye çok alıştılar. Tenis turnuvalarında da futbolda da bunu görüyoruz. Hatta bu durum bazen avantaja bile dönüşebiliyor zira seyircilerle çok iyi geçinemediğini bildiğimiz oyuncular yaptıkları işe daha iyi kanalize olabildiler. Avustralya’da Nadal’a laf atan içkili taraftarı düşünün. Uzun lafın kısası seyircisiz bir olimpiyat sporcuları etkilemeyecektir. Televizyondan izleyecek olan bizleri etkileyecektir ama bunun da efektlerle üstesinden gelinir. Asıl farkı tabii ki canlı izlemek ve ana tanıklık etmek isteyen insanların o hakkı ellerinden alınmış oluyor. Bu mecburiyetten tabii. Bu arada ben başından beri olimpiyatlar yapılsın taraftarı değildim. İnsan sağlığı daha önemli, dünyanın en yaşlı ulusu olan Japon halkı için de söylüyorum bunu. Onlar istemiyorsa yapmayacaksın kardeşim! Ertelensin, dört sene sonra yapılsın ama ben bunun böyle olacağını biliyordum. Çünkü aklı fikri parada olan IOC (Uluslararası Olimpiyat Komitesi) birinci yıl zaten ertelemişken bırakmazdı.

George Floyd’un öldürülmesinden beri birçok spor organizasyonunda ırkçılığa karşı tepkiler görüyoruz. 1968 Olimpiyatları’nda Tommy Smith ve John Carlos’un tepkisine benzer duruşları Tokyo’da bekleyebilir miyiz? Futbol organizasyonlarında da LGBTIQ+ bireylerin görünürlüğü için çalışmalar yapılıyor. Olimpiyatlarda böyle bir girişim görecek miyiz?

Görürüz diye tahmin ediyorum. Özellikle Çin – ABD politik geriliminden kaynaklanan gelişmeler bekleyebiliriz. Çin’in uluslararası arenada; özellikle Tayvan, Doğu Türkistan ve Hong Kong üzerinde baskısını artırması ve ABDlilerin küresel spor medyası akışını kontrol etmesi – IOC’yi de aynı şekilde – ve oyunların Çin’in azılı düşmanı olan Japonya’da yapılıyor olması Çin’e karşı saha içindeki protestoları artıracaktır. Özellikle Tayvanlı sporculara dikkat edelim. Bir de Etiyopya olayları var tabii. 2016 Rio’da da güme giden protestolardan biriydi. Maratonu Eliud Kipchoge’nin ardından ikinci bitiren ve Etiyopya’nın ayrılıkçı bölgesinden olan Feyisa Lilesa finish’e elleri zincirli bir şekilde gelmişti. Oralar şu an Etiyopya tarafından bombalanıyor, yeniden bir gerginlik var. O bölgeden de sporcular var milli takımda. Etiyopya devleti de halkın içine bomba atıp hepsi teröristti dedi, klasik bildiğimiz devlet açıklamalarıdır bunlar. Aynısını Hamas’ı bombalarken İsrail de yapıyordu. Etiyopya milli takımında baskı gören sporculardan benzer protestolar görebiliriz. Tommy Smith ve John Carlos o ikonik anla çok ayrı bir yerde tabii, o derece bir şey yaşanır mı bilmiyorum. Ama marka değeri başlığı altında IOC bu tarz şeylere pek izin vermiyor. Zamanında Smith ve Carlos’u da tehdit ettiler ama aynı IOC 1996 Atlanta’da onlara ödül verdi. 30 yıl önce madalyayı ellerinden almakla tehdit ettikleri insanlara özgürlüğün simgeleri dediler. Aktivizm önü alınamaz bir şey. Sadece devletler ve organizasyonlar önünü almaya çalışıyor ama tam olarak bunu başaramazlar. LGBTIQ+ aktivizmi son olimpiyatların çoğunda gördüğümüz bir şey. Özellikle Avrupalılardan geliyor bu aktivizm. Sporcuların tırnaklarını gökkuşağı renklerine boyaması gibi. Ancak şu an gündemde çok baskın bir LGBTIQ+ baskısı yok, Türkiye gibi ülkelerde olsa da Avrupa bu konuda başka bir durumda. Mesela Rusya’da benim de gittiğim 2013 Moskova Dünya Şampiyonası’nı hatırlıyorum. Şampiyona başlamadan iki gün önce Putin eşcinsellik karşıtı açıklamalarda bulunmuş, organizasyonun en önemli figürü olan Yelena Isinbayeva da başkanımız doğru söylüyor deyince Batı medyası 10 gün boyunca Isinbayeva’ya aynı soruyu sormuştu. Ama şu an öyle devam eden sıcak bir tartışma söz konusu değil.

Feyisa Lilesa – Credit: AFP

Irkçılık konusu bitmeden, atletizmin genelde en çok izlenen ve hakkında konuşulan branşı olan 100 metreye geçeceğim. Sha’Carri Richardson bildiğiniz gibi keyif verici madde kullanımından dolayı Tokyo’da olamayacak. Bu kararın ardından ABD başta olmak üzere birçok ülkeden ve ünlüden ağır tepkiler geldi. Marijuana gibi maddeler göz önünde bulundurulduğunda sizce farklı ne yapılabilirdi, süreç daha iyi yönetilebilir miydi? Ve Richardson yokken kadınlarda 100 metre yarışı nasıl geçer? Jamaikalı Shelly-Ann Fraser-Pryce daha güçlü dönmüş gibi gözüküyor. 

Sha’Carri Richardson’ın kurban olduğunu düşünmüyorum. Cezalar açık ve belli. Richardson hala bir çocuk. Olimpiyata gidiyorsun ve marijuanadan bugüne kadar ceza almış yüzden fazla sporcu var, Amerikan seçmelerini kazanmışken olimpiyata bir ay kala böyle bir hata yapmış olması tecrübesizliğini gösteriyor. Özel hayatında kullanır kullanmaz beni ilgilendirmez, marijuananın doping maddesi sayılıp sayılmaması da ayrı konu. Ama performansı etkilediği bilimsel bir gerçek. Bir aylık bir ceza aldı, amatörce bir hata bu ve Richardson bunları öğrenecek. Çok daha büyük ayrımcılıklar var, ona karşı bir ayrımcılığın söz konusu olduğunu düşünmüyorum. Önümüzdeki yıl kendi ülkesinde Dünya Şampiyonası var, bir daha aynı hataya düşmez. Bir sonraki olimpiyatta da altın madalyanın en güçlü adayı olur, gerçekten çok yetenekli bir sprinter. Kendisini biraz Amy Winehouse’a da benzetiyorum. Çok büyük bir yetenek ama kimlik bunalımı ile boğuşuyor gibi. Bu arada katılsaydı da bronz madalyayı bile kaçırabilirdi çünkü sezon içinde performans gösterip büyük yarışta yarışmak apayrı bir şey. Aynı şeyi Ramil (Guliyev) için de söyleyeceğim. Ramil’in sezon içindeki durumuna bakılırsa esamesi bile okunmaması gerek şu an. Ama büyük yarışlar bambaşkadır. Sha’Carri Richardson sezon içindeki performansını bir milyar insan takip ederken sürdürebilir miydi, işte yarış deneyimi burada devreye giriyor. Richardson’ın bırakın olimpiyatı, dünya şampiyonası bile yok. Karşısında Shelly-Ann Fraser-Price tarihin en büyüğü ve en iyi derecesi 10.63’ü çok yakın zamanda koştu. 10.63 rüya gibi bir derece, bir daha göremeyebiliriz. Bunu 34 yaşında koştu ve bu yarış bilgisi ve tecrübeyle olan bir şey. Net bir şekilde Elaine Thomspon, Blessing Okagbare -Bu arada Okagbare de 10.63 koştu.-, Avrupalılar gerçi o seviyede değiller ama çok sporcu var yakınlarda, ama Frasier Price hepsinden bir adım önde.

Hazır Ramil’den de bahsetmişken 200 metreye geçelim. Ramil’den beklentiniz nedir? Kadınlarda da 200 metrede ilginç bir yarış olacak. Sürpriz beklentiniz var mı?

200 metre sprint yarışları arasında benim en sevdiğim yarışlardır. İkisi de çok güzel yarışlar olacak ve muhtemelen ikisinde de altın madalya ABD’ye gider. Noah Lyles ve Gabrielle Thomas. Thomas yeni çıkan bir atlet ama Amerika Şampiyonası’ndaki yarışını gözden geçirmenizi öneririm. 21.63 koştu ve olağanüstü bir yetenek. Kusursuz bir kulağı var ve harika çıkış yapıyor. Tüm zamanlarda ikinci sırada şimdilik, kolejden yeni çıktı ve rakiplerinden bariz önde gözüküyor. Shelly-Ann Fraser-Price gibi aynı. Shelly-Ann Fraser-Price da 21.78 koştu Jamaika Şampiyonası’nda, o da iyi durumda ama 100-200 dublesi inanılmaza yakın bir şey. Bunu Dünya Şampiyonası’nda yaptı ama olimpiyatta çok zor. Ben burada altının Gabby’ye (Gabrielle Thomas) gideceğini düşünüyorum. Erkeklerde başından beri Noah Lyles’ı çok beğeniyorum. Bu sezon son dört yıl içindeki en zayıf sezonu olsa da onun seviyesi bambaşka bir durumda. Sezon içindeki performanslarını tamamen kendini olimpiyatlara saklamasına bağlıyorum. Sezon içindeki derecelerine çok kanmamak gerek. Yarış performansının en yüksek seviyesini tam olarak olimpiyat finalinin olduğu güne denk getiriyor. Dolayısıyla sezon içerisinde bu kadar efor sarf etmemesi normal. ABD’li 17 yaşındaki Erriyon Knighton’a da dikkat çekmek istiyorum. O çocuğu ilk kez burada izleyeceğiz. Usain Bolt’un ilk izlediğimiz olimpiyatı gibi olabilir. Çünkü 19.84 gibi bu yaşta matematiğe pek sığmayan bir derece koştu ve bunu bir iki kez yaptı. 20’nin altına indi, 20’nin başlarını koştu. Şöyle söyleyeyim, dünya atletizm tarihinde 20 yaş altında yani junior seviyesinde 20 saniyenin altında koşan sadece iki kişi var. Diğerini söylememe gerek yok (Bolt). Bu arada junior seviyesinde 200 metreyi en iyi koşan üçüncü kişi de 20.04 ile Ramil Guliyev. Hala Avrupa rekorunu elinde bulunduruyor Ramil. Knighton bu dereceyi iki yıl sonra koşmuş olsa da junior seviyesindeyken başarmış olacaktı ve bu inanılmaz bir şey.

Ramil Guliyev – fenerbahce.org

Bu arada Ramil’den bu olimpiyat özelinde ne bekliyorsunuz?

Az önce söylediğim şey önemli. Ramil 200 metrede dünyanın en deneyimli, en büyük atletlerinden biri. Bu tartışmaya kapalı bir durum. Son 10 yılın en özel 200 metrecilerinden. Rakipleri tarafından da bilinen ve saygı duyulan biri. Yarışmalar sonrasında rakipleri hala yanına gelir ve onunla fotoğraf çekilirler. Avrupa şampiyonu, gençlerde hala Avrupa rekortmeni ve Dünya şampiyonluğu var. Federer art arda altı kez Wimbledon finalinde kaybetse Wimbledon şampiyonu unvanını kaybeder mi abi? Ramil de öyle işte, bir kere şampiyon oldu ve hep Dünya şampiyonu olarak görülecek. Bu yıl biraz sakatlıktan da döndü ve doğru düzgün yarış koşamadı. Kötü de bir yarış koştu ama Erzurum’da kendisiyle konuştuğumda “Abi ben o yarışı bıraktım.” dedi. Durumu şu an fena değil ama madalya alacak seviyede de değil. Bence madalya sınırı 19.90-20 saniye civarında olur bu sene. O yüzden Ramil’in 20’nin altına inmesi gerekiyor. Finale kalmakta zorluk yaşayacağını zannetmiyorum ama bence dördüncü ya da beşinci olur. Bir yandan da Ramil bu, büyük şampiyonları hiçbir zaman es geçemezsin ama ben şimdiki durumuna göre yorum yapıyorum. Sadece olimpiyat madalyası var Ramil’in hayatında eksik olan. Rengi önemli değil, bir madalya aldı mı Ramil’in kariyerinde başka hedefi kalmıyor. Kişisel olarak da çok iyi tanıdığım için madalya için elinden geleni yapacağına eminim ama işi kolay değil.

Ben de aynı fikirdeyim. Burada Usain Bolt’un olmadığı gerçeği var. 100m’ye nasıl bir beklentiyle yaklaşmalıyız? Coleman’ın doping testinden dolayı olimpiyatı kaçırdığını biliyoruz. Onun dışında Ronnie Baker, Fred Kerley gibi adaylar göze çarpıyor. Trayvon Bromell, Rio’da yoktu.

Trayvon Bromell, takıma girememişti. Şimdi birinci olarak girdi Amerikan seçmesine…

Siz nasıl bir 100m bekliyorsunuz? 

Açık bir yarış olacak diyebiliriz. Şampiyon için isim tahmini vermediğim bir yarış. Herkesin şansı var çünkü yavaş koşulacak. 9.80’ler civarı bir birinci üretir diye tahmin ediyorum olimpiyat finali. 100 metre için çok çok iyi diyebileceğimiz, 9.70’lere indiğimiz bir performans beklemiyorum ben olimpiyatta. Sezon da onu gösterdi zaten. Jamaika son 20 yıl içindeki -performans bazlı- en kötü ekibiyle burada. Jamaika’nın 2004’ten bu yana podyuma çıkamayacağı belki de ilk olimpiyat olacak. Erkeklerde üç kişi takıma girdi. Birisi olimpiyat madalyalı, dünya şampiyonu Yohan Blake.

Diğer taraftan Avrupalılar iyi. Amerika’nın üç sprinteri de iyi. Ama asıl Avrupalılar var araya girebilecek olan. Asya tarihi boyunca bir olimpiyat madalyası almadı. Finalisti bile yok. Bu sefer iki finalist çıkarabilirler. Su Bingtian çok iyi örneğin. Beyaz atlet sonuçta ve tahmin edileceği gibi beyaz atletlerin bazı durumlarda limiti belli oluyor. 9.80’lere inebilecek durumda değiller. Su Bingtian, bu yıl 9.98 koştu. Gergin bir yarış olursa 9.92 ile bir gümüş madalya alabilir. Japonya’nın iyi sprinter’ları var. Ama benim asıl umut bağladığım çok iyi bir sprinter olduğunu bildiğim Abdul Hakim Sani Brown, beklenenin altında bir olimpiyat sezonu geçirdi. Japonya şampiyonasını beşinci bitirebildi ve 100 metrede takıma giremedi. 200 metrede girdi ama 200 metre için Abdul Hakim Sani Brown’ın şansı zor, ilk sekize bile giremeyebilir. 100’de şansı olabilirdi çünkü daha iyi bir 100 metreci. Japonya’nın üç sporcusu da 9.95 – 10.05 arası yapabilecek isimler.

Su Bingtian – World Athletics

Dikkat çekilmesi gereken, bir sürpriz yaparsa ondan bekliyorum dediğim kişi Akani Simbine. Afrika Oyunları şampiyonu. Dünya şampiyonası ve olimpiyat finalisti. Afrika rekorunu bile zorlayabilir ama burada olağan şüpheliler Amerikalılar. Başta Trayvon Bromell. Derece olarak fazla bir şey beklenmemeli ama birbirine yakın atletler olduğu için heyecanlı bir yarış olacak. Bu da büyük isim eksikliğinden kaynaklanıyor. Zaten bu olimpiyatın bariz bir şekilde erkelerdeki en gözde yarışı 400 metre engelli. Aslında herkes o yarışı bekliyor. Edwin Moses’tan sonra belki de ilk kez böyle bir beklenti var. 100 metrenin yalnızca ismi var şu an. Çok iyi bir derece çıkmaz, 9.80’lerin ortasıyla biter gibi geliyor bana. Kimin kazanacağı konusunda bir şey söyleyemiyorum. Andre de Grasse’yi unutmamak lazım. Avrupalılar arasında Marcell Jacobs var, Avrupa salonu kazanan Amerikan kökenli İtalyan atlet. Yakın atletler var birbirine. O yüzden iyi bir yarış bekliyorum.

400 metre engelliden bahsetmişken Yasmani Copello’ya parantez açmadan olmaz. Kendisinden kürsü beklentisi var, bir yandan derecesini geliştirmeye çalışıyor. Sizin tahminleriniz nedir? 

Son yarışında, Elmas Lig’in Stockholm etabında 48.19 koştu. Bu yarışa kadar Yasmani Copello’dan çok bir şey beklemiyordum. Final koşacağını yine biliyordum çünkü hâlâ en iyilerden biri. Yasmani’nin genç rakipleri 400 metre engellide o kadar ilerledi ki, dereceler anormal seviyelere geldi. Artık 47.50 koşmayan tuhaf karşılanıyor. Bundan beş yıl önce 47.50 ile olimpiyat şampiyonu olunuyordu. 48.20 ile olimpiyat madalyası alınabiliyordu. Yasmani’nin önünde Güney Amerika rekoru kırıldı: 47.30

Rai Benjamin, 46.80 koştu Amerikan seçmesinde. Şu anda iki kişi 46’nın altında koştu bu sezon: Karsten Warholm ve Rai Benjamin. İkisinin arasındaki rekabetle belki de dünya rekorunu bir kere daha göreceğiz olimpiyat finalinde. Abderrahman Samba şu dönem sessiz olsa da 47’nin altını koşmuş biri.  Alison Brendom dos Santos, Kyron McMaster, Yasmani Copello, Thomas Barr gibi birçok isim var. Amerikalıların Rai Benjamin’den sonra gelen iki sporcusu da, 47.30’lar, 40’lar koşabilen isimler. Benim favorim Karsten Warholm. Elmas Lig’deki rekorundan sonra üzerinde çok büyük bir baskı olacaktır. Rakipleri çok güçlü ama bence Karsten Warholm alacak. Yenilmiyor, ilginç bir durum.

Yasmani’nin bu son performansına kadar, açıkçası işinin zor olduğunu düşünüyordum ama son performansını görünce madalya için umutlandım. Büyük yarışları koşmayı seven bir sporcu. Artık 34 yaşın deneyimi de var. O kadar iyi periyotladı ki kendisini, derece geliyor belli. Sezona 50’lerden başladı. Isınarak, yavaş yavaş geliştiriyor. 48.19 şu an (Temmuz 2021’in başında). Bir ay sonrası için bize 47.50’leri gösterecek belki de. Büyük yarışta, büyük atmosferde 47.50’leri zorlayacak güç var Yasmani’de. Ona ait Türkiye rekoru 47.81. Olimpiyatta madalya alamasa bile, Türkiye rekorunu kırıp geliştirerek son ana kadar gideceğini düşünüyorum ama bu madalya için yeterli olacak mı, göreceğiz. Yarışa bağlı, engel yarışı olduğu için önceden bir şey diyemiyorsunuz. İyi giderken son engele takıldığında her şey biter. Düz bir yarış olsa daha net konuşabiliriz, engel her zaman sürprizlere açık bir branş. Yasmani’nin performans eğrisi çok umut verici. Sonuçta olimpiyat finalinde yer almış, madalya kazanmış, son üç dünya şampiyonasında final koşmuş ve bir tane madalya kazanmış, Avrupa şampiyonu olmuş bir atletten bahsediyoruz.

Yasmani Copello – enkaspor.com

Erkekler 400 metre engellide rekor gelebileceğinden bahsettiniz. Aynı disiplinin kadınlar tarafında Sydney McLaughlin gibi dünya rekorunu elinde bulunduran güçlü bir isim var. Olimpiyatta, kadınlar 400 metre engellide de rekor kırılabilir mi sizce?

Evet, belki gelebilir. Sydney McLaughlin bir adım önde. Femke Bol de ikinciliğe çok yaklaştı. Müthiş gidiyor. Üzerinde baskı yok, bu yüzden çok rahat. Dalilah Muhammad’den bahsedecek olursak, dünya şampiyonu ve eski rekortmen olduğu için üzerinde baskı var. Kaybettiği bir şeyler de var. Femke Bol’ü geçmesi lazım öncelikle. Femke Bol bu yıl çıktı. Her yarışta aldığının üzerine koyarak gidiyor. Hiçbir baskı yok üzerinde. Olimpiyata ilk kez katılıyor ama çok rahat. O kadar iyi yarışıyor ki, bunun özgüveni de var. Ama Sydney McLaughlin bambaşka seviyede. Ben daha çok erkekler 400 metre engel yarışını bekliyorum. Çok daha büyük bir rekabete, mücadeleye sahne olacak. Arada şöyle bir fark var: Kadınlar 400m engellinin dünya rekoru henüz sınıra dayanmadı. Daha yeni bir branş. Kadınlar 400m engel 1977’de resmi oldu. 1984’ten sonra olimpiyat oyunlarında koşulmaya başlandı. Yani kadınlarda 30-40 yıllık bir branştan bahsediyoruz. Erkekler 400 metre engel ise 100 yıllık bir branş. 46.78 ve ondan önceki Edwin Moses’un 47.02  rekoru yıllarca kırılamaz, artık dibine dayandı denilen rekorlardı. Karsten Warholm’ün kırdığı rekor, pist rekorları arasındaki en eski dünya rekoruydu. 1992 Barcelona’dan. Yani o rekor durur artık orada denilen bir rekoru kırdı. Kırmasa da kıracağını biliyorduk. Çok net geliyordu. Arkasındaki kişi Rai Benjamin. O da rekorun %0.07 arkasındaydı Amerikan seçmesinde.  Birinden biri kıracaktı zaten ve iki tane isim var yıllarca yanına bile yaklaşılamamış rekoru kıran. Kıran diyorum çünkü Benjamin’i de kırdı sayıyorum.  Altın madalyayı kazanmak için kıyasıya yarışacaklar. Bir de arkalarında onların yalnızca yarım saniye çeperinde koşabilen dört kişi var. Bu nedir? Kurgulasan bile böyle bir liste zor ortaya çıkar. O nedenle 400 metre engelli yarışının olduğu gün her şeyi iptal edin ve yarışı izleyin. Bu yarıştan uzun zaman anlatılacak hikayeler çıkabilir. 3 Ağustos, TSİ 06.20’de inanılmaz bir yarış olacak. Yalnızca dünya rekoru finalden çıkmayabilir belki.

Güneşin altında koşulması performansı etkileyebilir ama bu, yarışı daha dramatik hale getiriyor. Belki 33 derece sıcaklık olacak, bilemiyoruz koşulları. İnanılmaz bir sekizli ile koşulacak. Tarihin en iyi sekizlisi olabilir. Her şeye rağmen rekor kırılacak. Tokyo 2020’de bir tane yarış seç deseniz, bunu seçerim. Sırıkla atlamada rekabet yok, bir kişi var.  6.19 atlayacak mı atlamayacak mı ona bakılıyor. Rekabet anlamında bu seviyede heyecan uyandıran birkaç tane yarış olsa da aralarından sıyrılan erkekler 400 metre engelli.

Sydney McLaughlin – teamusa.org

Türkiye, bu olimpiyata 25 atletle katılıyor. Kafileyle ilgili bilgi alabilir miyiz? Genel olarak beklentiniz ne yönde, nasıl değerlendirirsiniz?

Ben madalya beklemiyorum.  Ama final bakımından Türkiye’nin en başarılı olimpiyatı olabilir. Dört ya da beş final bekliyorum. Final ile kastettiğim ilk sekiz. İlk sekizin ayrı bir yeri var, çünkü şeref listesi. Biliyorsunuz her branşta sekiz finalist olmuyor. Örneğin yüksek atlamada 12 finalist var, yarışma içinde sekize iniyor. Atlama branşlarında da öyle, 1500 metre de öyle. Ama onun da ilk 8’ini kastederek söylüyorum. Aynı şekilde yürüyüş yarışının da. Yürüyüş yarışının finali olmaz. Orada da ilk sekize girmeyi finalist olur gibi düşünebiliriz. Türkiye’nin dört ya da beş finalisti olursa, daha önce hiç yakalamadığı bir şey olacak olimpiyatta. Öngördüğüm dört finalist de bence dört ve sekiz arası sıralanacak. Atletlere ve rakiplere bakarak konumlandırmaya çalıştığımda tahminim bu şekilde. Kimler derseniz, iki olağan şüpheliden bahsettik. Ramil Guliyev ve Yasmani Copello’yu hemen herkes tahmin ediyor. Üçüncü kişi Meryem Bekmez. Kolay olmasa da şansı var.  Genç yaşına rağmen yürüyüşte iyi bir iş çıkaracağını ve ilk 8 içinde finish görebileceğini düşünüyorum. Çok zorlu rakipleri var. Zaten, Çinli üç sporcunun otomatik olarak ilk dörtte yer aldığı bir branştan bahsediyoruz. Ama işte Rusların olmaması, Avrupalı atletlerin önünü açtı. Meryem Bekmez de onlardan biri. Meryem’in ezeli rakibi  Glenda Morejon var orada Ekvadorlu. Latin Amerika’nın da büyük bir yürüyüş geleneği vardır. Glenda Morejon da muhtemelen ilk 8’de yer alacak.  Bence ilk sekizde olabilir Meryem. Sekinci olacağını varsayalım, bu da çok büyük bir başarı olur. 60 kişinin start aldığı, 1.27’lerin görüldüğü bir sahne. Şuna da güveniyorum, yarış Tokyo’da değil, Sapporo’da olacak. Orada hava biraz daha iyi. Tokyo’da olsaydı belki Meryem çıkaramayabilirdi fiziksel olarak. Kendisini altı yıldır yakından takip ediyorum. Çok mücadeleci bir karakter. Doha’da canlı izlemiştim mesela. Sıcak hava koşullarına rağmen yarışı bitirmişti çoğu kişi zorlanırken. Genel olarak Türk sporcular burada daha iyi hissedecektir. Daha nemli olsaydı, Çinlilerin ve tropikal bölgedekilerin avantajı bir tık artacaktı. Yarış esnasında o belirli bir unsura dönüşebiliyor.

Meryem Bekmez – Anadolu Ajansı

Bir diğeri Kaan Kigen Özbilen. Eliud Kipchoge ile antrenman yapıyor. Kenya’da olduğu için beraber çalışıyorlar ve birbirlerini yakından tanıyorlar. Avrupa rekortmeni olarak oraya gidiyor. Maraton, olimpiyat yarışının en özel altın madalyası biliyorsunuz. Son gün yapılır ve olimpiyatın simge madalyasıdır. Eliud Kipchoge  ve Kenenisa Bekele var yarışta. (Bekele, daha sonra kesinleşen takımda yer almadı) Altın madalyanın kime gideceği az çok tahmin edilebilir. 3 Etiyopyalı, 3 Ugandalı, 3 Kenyalı ile Afrikalıların kontenjanı tamamen dolu. Buna rağmen Kaan Kigen Özbilen’in araya girebileceğini düşünüyorum ve tarihi bir sonuca imza atabilir. Kendisi de Doğu Afrika kökenli. Türkiye atletizm tarihinde maratonda yalnızca bir tane ilk sekiz sonucu var: İsmail Akçay. 1968 Mexico’da dördüncü olmuştu.

Hakkında hiçbir şey diyemeyeceğimiz yıldız bir ismi var Türkiye’nin. Kimse başarısız olacak da diyemez, ne olursa olsun alabilir de diyemez. Onu ayrı bir açıdan anmak gerekiyor. Eşref Apak beşinci olimpiyatında. Türkiye tarihinin en önemli sporcularından biri. Eşref Apak’ın grafiği iyi görünüyor. Grafiği iyi seyredip eleme geçemediği çok yarış gördük ama bu sefer orayı aşacak gibi. Birinci aşamayı geçer ve finale kalırsa, bence ilk beşte sonuç görebilecek durumda şu an. Benim kişisel olarak da beğendiğim çok düzgün bir karakter. Bence olimpiyat tarihindeki madalyası dışında Türk atletizminde, spor ahlakı olarak da çocuklara ve gençlere örnek gösterilmesi gereken bir sporcu. Her sporcunun kariyerinde hatalar olabilir. Doping cezası aldığı dönemde de hata yaptığını kendisi de itiraf etti. İnkar etmedi ya da kendisine komplo kurulduğunu söylemedi. O bile karakterini ayrı bir yere koyan bir şeydir. “Benim hatam, cezasını çekeceğim.” dedi. Hem düzgün bir karakter hem de beşinci olimpiyat öyle kolay bir şey değil. Türkiye’de Derya Büyukuncu’da var altı olimpiyat. Atletizmde yok. O yüzden gönlüm, Eşref’in finale kalıp madalya almasını istiyor. Rakipleri 80’e çıktı ama Eşref’in 80 atabileceğini düşünmüyorum. Kesin bilinmez tabii, yine de matematiğe bakarsan 78 civarı atıyor. 78, bir önceki olimpiyatta yeterli bir derece olsa da şu an madalyaya yetmiyor. Belki de o gün 78 ile olur. Eşref’i – yanına bir yıldız işareti koymakla birlikte- finale kalması kaydıyla ilk sekizde, beşli grupta görüyorum. Bir de plaselerim var, biri Yasemin Can. 10,000 metrede ilk sekiz sonucu görebilir. Rio’da yedinci olduğu zaman 19 yaşındaydı. Şimdi daha deneyimli ama dereceleri o yılki kadar iyi değil. 10,000 m kadınlar branşında da tarihin en iyi yarışını izleyeceğiz. Dünya rekoru iki yarıştan bekliyorum: Kadınlar 10,000m ve erkekler 400 metre engelli. Kadınlar 400 metre engel de ihtimal dahilinde. Ama kadınlar tarafında en heyecanla beklediğim yarış 10,000 metre. Letesenbet Gidey ve Sifan Hassan mücadelesinden bahsediyoruz. Belki de 29 dakikanın altında yarış göreceğiz orada. Bu seviyede bir yarışta Yasemin de onlara iyi takılırsa, ilk beşli içinde değil ama hemen altında onu koyabilirim. Gerçekçi olmak gerekirse, onun dışında başka ilk sekiz adayı yok. Not düşmem gerekenlerden biri de Salih Korkmaz. Çok zor koşullar altında dünya beşincisi olmuştu 20kmW’de ama aynı başarıyı burada tekrarlaması zor gibi. Diğer iki yürüyüşçü Şahin Şenoduncu ve  Abdülselam İmuk, bu seviye için yeterli değil. Daha çok kendini geliştirmek için orada olacaklar.

Eşref Apak – Reuters

Sırıkla atlamada Ersu Şaşma’nın olimpiyata gitmesi çok büyük bir başarı. Finale kalabilir mi emin değilim. Ersu sporuna çok iyi odaklanan bir genç. Duygusal yaklaşmıyor. Ama o atmosfere girdiğinde, iki faulden sonra üçüncüyü atlayacak durumda değil örneğin. Ersu’nun finale kalmasından çok  olimpiyata gidebileceği ilk yılda bunu başarmış olması, son anda bileti kapıp gelmesi önemli. Bir sonraki olimpiyatta Ersu, madalya adayı bile olur.

Aslında tam da bunu sormak istiyordum. Atletizmde hangi branşlarda rekor beklentiniz olduğundan biraz bahsettiniz. Hem Türkiye’den katılan atletler özelinde hem de genel olarak atletizm branşlarında konuşursak, Tokyo 2020’de göreceğimiz hangi isimler sonraki olimpiyat için madalya adayı olabilir? Büyük bir potansiyel olarak değerlendirdiğiniz isimler kimler olur?

Türkiye takımında şu an takıma giremeyenler var 2024’te, 2028’de dünya çapında bir yıldız olarak gördüğüm. Biri yakından takip ettiğim, herkese tanıtmaya çalıştığım Berke Akçam. 400 metre engellide buraya gelemedi. Bu yıl Kenya’daki Dünya Gençler Atletizm Şampiyonası’nı kazanabilecek en büyük adaylardan. Bir sürpriz olmazsa Berke’nin Paris 2024’te olacağını düşünüyorum. Karsten Warholm’e benzetiyorum.

Bu takımdan Ersu’nun geleceği gerçekten parlak. Meryem Bekmez de kendi yaş grubuna baktığımda dünya çapında yıldız diyebileceğim bir isim. Daha 21 yaşında. Büyükler kategorisi olgunluğuna erişmiş değil. Böyle devam ederse, parmakla gösterilecek birkaç yürüyüşçüden biri olur. Onun dışında genç diyebileceğimiz, 20’lere yeni adım atan biri yok. Artık Emel Dereli gibi isimler de tecrübeli sayılır. İkinci olimpiyatında. Eda Tuğsuz, Salih Korkmaz da aynı şekilde tecrübe olarak, 24 oldu.

Tokyo 2020’de olacaklardan geneli de merak ediyorum. Önümüzdeki olimpiyat oyunlarına da damga vuracak dediğiniz isimler kimler? 

Bir isim var, World Athletics hakkını vermedi. Etiğe uymayacak bir kararla, testosteronu yüksek olduğu için olimpiyattaki 400 metre hakkını elinden aldılar. Christine Mboma ve onun yakın arkadaşı olan Beatrice Masilingi. Bu yıl ortaya çıktılar. Yaşları 18 ve teknikleri zayıf olmasına rağmen koştukları derece insanüstü. Christine Mboma’nın postürü de düzeltildiğinde 47 saniye bile koşabilir. Rakiplerini çok zorlayacaktı bu açık. Dediğim gibi, atletizm rakamlardan oluşur. Resmin büyük halini daha net görürsünüz. Rüzgar, sakatlık, kötü start, engele takılmak gibi ekstra koşullar detayı belirler. Normalde böyle bir faktör yoksa, bir atletin sezon içinde gösterdiği gelişim grafiği, ana yarışta yapacaklarının aşağı yukarı göstergesidir. En önemli bileşenlerden birisi de deneyim. Christine Mboma’nın da tek eksiği bu. Onun dışında her şey doğal olarak var kendisinde. Mboma, Namibyalı olduğu için orada büyüyen insanlarda özellikle kız çocuklarında, yüksek rakımın etkisiyle testosteron yüksek çıkıyor. Bu doğal bir sonuç. Bu karara karşı çıkmayı bilime karşı olmakla bir tutanlar var. Yanlış bir tutum. Bilime dayandırdığını iddia ederek sporcunun haklarını elinden almak etik değil. Bunun sponsor baskısıyla olmadığını bilemeyiz. Talebe göre şekillenen raporlar var örneğin. Sporcu bu durumda ne yapabilir? Doğuştan testosteronu yüksek. Cinsiyetteki sapmayı gerekçe gösteriyorlar. Caster Semenya’ya yapılan muamelenin benzeri. İki olimpiyatta yarıştı üçüncü olimpiyatta sorun çıktı. O zaman iki olimpiyatta neden yarıştırdınız? Bu bir suçmuş gibi davranılıyor. İnanılmaz bir ayrımcılık. Kariyerinin de başında.  Altında yatan nedenler farklı. Shaunae Miller – Uibo, dünyanın en büyük yıldızlarından biri. Bir markanın yüzü. Onun alacağı altın madalya ve beşinci olimpiyatında olan Allyson Felix’ten beklenen altın madalyaya engel olacağı düşünüldüğü için World Athletics tarafından diskalifiye ediliyor. Bunu gerekçe göstermeseler de öyle olduğu açık. Karar büyük tepki çekti. Sponsorlarla ilişkileri iyi tutmanın yarattığı durumu biliyoruz. Futbolda da var benzer örnekler. Ülke bazında değil;  gruba ait bir şey belirli bir sporcuya ayrımcılık yapılması. Adil yarışma yok. Kanıtlanmış bir şey de yok. Doping olsa ceza verilir. Salwa Eid Naser da doping nedeniyle açığa alındı. 48.14 ile dünya rekoru kırmıştı. Antrenörü zaten mimli. Potansiyel bir doping olabilir onda. Çok yetenekli aslında dopingsiz de o dereceyi yapabilir. Dünya şampiyonluğu elinden alınmadı. Kaçırdığı testlerden ikisi dünya şampiyonasından önce birisi sonra. O periyodu kapsayan 3 testten dolayı sporcuyu olimpiyatta yarıştırmıyorlar. Testin içinde olan dünya şampiyonasında aldığı altın madalyayı almıyorlar. Böyle bir durum ancak World Athletics’ten ortaya çıkar. Dünya şampiyonasında Polonya Atletizm Federasyonu’na iyi görünmek için, biri 78 küsür biri 77 küsür atan iki kişiye bronz madalya vermek gibi. Maddiyat odaklı olunca iş bu duruma geliyor. Sponsor ve reklam gelirlerine kendini tamamen teslim etmiş bir World Athletics tarafından yönetiliyor atletizm. O yüzden ‘Final Three’ gibi şeylerle atletizm severleri uğraştırıyorlar. Diamond League’de de bazı şeyleri sponsor yönlendirmesiyle denemeye çalışıyorlar. Hem genç atletler hem efsane isimler bundan rahatsızlık duyuyor. Mecbur geri çekecekler kararı.

Christine Mboma – SCANPIX/EPA

Tokyo 2020 ile sahneye çıkacak, tanınırlığı artacak isimler için tahminleriniz…

Erriyon Knighton: 200 metrede dünya gençler rekorunu kırdı. Burası onun yükselişi olacak. Ona dikkat edin, çok yeni bir isim.

Ashley Moloney: Erkekler dekatlonda yarışan Avustralyalı. Dünya U20 şampiyonu. Canlı izlemiştim ve kendisini tebrik etmiştim Tampere’de. Çok büyük bir yıldız potansiyeli var, ilk beşte bitirebilir..

Kevin Mayer: Dekatlonda ikinci adayım. Burada çok büyük yıldızlar var. Damian Warner, Kevin Mayer gibi. Madalyaları onlar alacaklar.

Letesenbet Gidey: Halihazırda dünya rekortmeni ama daha olimpiyat ve dünya şampiyonluğu yok. Tirunesh Dibaba’nın 2004 Atina’dan sonra efsanesini başlatmasına benzer bir durum olabilir. Letesenbet Gidey’in dominasyonu da Tokyo 2020’de  başlayabilir. Tirunesh’ten bu yana gördüğüm en ilginç 10,000 metreci. Junior diyemeyiz, kariyerinde henüz çıkış yakalamamış bir sporcu. Geçen yıl kırdığı dünya rekoruyla ön plana çıktı. Bu yıl ikinci dünya rekoru geldi. 5,000 ve 10,000 dünya rekorlarının sahibi.

Kristjan Čeh: Sloven atlet. 21 yaşında ama 70 metre disk attı. İnanılmaz bir şey bu. Olimpiyata damga vuracağını düşünüyorum.

Jacob Kiplimo: Uganda’nın diğer yıldız adayı. Olimpiyatta tozu dumana katacak isimlerden. 10,000 metrede altın madalya bile alabilir. Yarı maratonda dünya şampiyonu zaten. Kenyalı atletleri eleyecek durumda.

Yaroslava Mahuchikh: 2001 doğumlu olmasına rağmen şu anda bile yıldız seviyesinde. Kaybettiği yarış yok. Olağanüstü bir atlet. Aynı zamanda mütevazı. Burada olimpiyat şampiyonu olacak belki de. Yüksek atlamada dünya ikincisi ama ileride dünya şampiyonu olacak bence.

Türk atletlere dönecek olursak, maratonda üç atlet sınırı vardı ve kota doldu. Türkiye’nin uzun mesafelerde daha başarılı olduğunu söyleyebilir miyiz? Siz de İsmail Akçay örneğini verdiniz…

Ana hatlarıyla baktığımızda doğru. Türkiye, geleneksel olarak uzun mesafelerde iyidir. Türkiye’nin atletizm geleneğinde uzun mesafe vardır. Tokyo 2020 için üç atleti olan çok fazla ülke var. Atletizmde üç kotayla olimpiyata giden 3-5 ülke arasında olsa, önemli bir veri kabul edilebilir bu. Üç kotayı da doldurduğu için önemli bir pozisyonda diye düşünülebilir ama tam öyle okunmamalı.  O ülkelerin arasında Etiyopya, Eritre, Kenya, Uganda seviyesinin dışında ABD, Fas, Portekiz, İspanya gibi maraton ülkeleri de var. Moğolistan var. Japonya dünyanın bir numaralı maraton ülkesidir. Dolayısıyla Türkiye de onların arasında üç tane sporcu ile katılmış bir ülke olacak. Bence ondan daha fazla anlam ifade eden şey 20 km yürüyüş takımının kadınlar ve erkekler tarafında üçer sporcuyla katılması. 20 km yürüyüşte hem erkek hem kadın kotası dolduruldu. Asıl bu inanılmaz bir şey. Türkiye tarihinde ilk kez görülmüş bir şey. Bunu yapabilen bir tek Meksika, Rusya, Ukrayna falan gibi belli başlı yürüyüş ülkeleri oluyor. Bunun dışında yok.  Türkiye son zamanlarda hızlı bir yükselişe geçti. Onun göstergesi olarak üç kadın üç erkek toplam altı kişi yürüyüş çok daha çarpıcı bir rakam.

Tokyo 2020 kendi yılında yapılsaydı nasıl farklılıklar olurdu? Justin Gatlin’in olimpiyatta madalya kazanan en yaşlı sporcu olma hedefi vardı ama sakatlığından dolayı Tokyo’ya gidemeyecek. Geçen yıl katılsaydı bu hedefini gerçekleştirebilir miydi? Justin Gatlin özelinde benzer örnekler verebilir miyiz? Bu durum rekabet ortamını nasıl etkiler? 

Muhtemelen değiştirirdi tabii. Justin Gatlin örneği yerinde bir örnek. Gatlin, Amerikan seçmesinde sekizinci oldu. Takıma girmek için elinden geleni yapsa da yarışın sonunda sakatlandı. Geçtiğimiz yıl daha formdaydı, madalya bile alabilirdi. 2020’de yapılmış olsaydı Ramil Guliyev de daha iyi durumdaydı. Shelly-Ann Fraser – Pryce örneğin, double yapabilirdi.

Diğer taraftan;

Christine Mboma, Erriyon Knighton bu yıl çıkış yakalayan ve değişiklik yaratabilecek atletler. Özellikle yaş değişiminde olan, 17-18  ve 34-35 yaş gurubundaki sporcuların performans olarak etkisi ve bazı madalyaların sonucunu değiştirebileceği aşikar. Sınırda olan bazı atletler için bir yıl gerçekten çok şey demek. Bu sürede antrenmanlarını istenilen düzeyde yapamamış ya da Covid-19’u ağır atlatmış sporcular olabilir. Atletizmde değil pek çok sporda hazırlığın büyük bölümü artık mental biliyorsunuz. Fiziksel hazırlığı aşağı yukarı herkes aynı yapıyor. Dolayısıyla, Covid-19 mental etkileri de olan bir süreç olduğu için performanslarda kırılma yaratması kaçınılmaz.

Şevket Furkan Erbay: Final bakımından Türkiye’nin en başarılı olimpiyatı olabilir. yazısı ilk önce Volante üzerinde ortaya çıktı.

DOĞUM

Kaykay dendiğinde akla gelen ilk, hatta tek isim genelde Tony Hawk olur. Video oyunları, belgeseller ve onlarca filmde boy gösteren Hawk bu sporun mucidi gibi görülmüş ve kaykayın popüler kültürle flörtünün her daim başrolünde olmuştur. “Birdman”, kaykay dünyası için bir efsane olsa da bu dünyayı yaratan jenerasyonun bir parçası değildi. 1950’lerde California ve Hawaii, sörfçüler için en popüler merkezlerdendi. Sörfçü gençler yeterli dalga bulamadıkları günlerde adrenalini karaya taşımayı ve sokaklarda hüküm sürmeyi hedefledi. Böylece ilk kaykay tahtaları ortaya çıkmış oldu. İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde ABD’nin yükselen ekonomisi oyuncak sektörüne de yansıdı ve şirketler yeni nesil kaykaylar üreterek büyük kar ettiler. Kaykay gün geçtikçe ülke genelinde yayılıyordu. Endüstri geliştikçe de estetik hareketlerin çoğaldığı kaykay artık bir oyuncak olmaktan çıkmış ve spor aracı olarak görülmeye başlamıştı. 60’ların ortasında “The Quarterly Skateboarder” adı altında yayım hayatına başlayan Skateboarder dergisi ile birlikte artık çoğu genç bu spordan haberdardı. Ancak 70’lerin ortalarına kadar sörf ve kaykayla uğraşan gençlerin geniş topluluklar tarafından kabul gördüğünü iddia etmek hayalcilik olacaktır. California’nın “Dogtown” adı verilen bölgesi ise gerçek kaykay devriminin fitilini ateşler.

Peggy Oki – Dogtown

BEBEKLİK

California’nın Santa Monica şehri yakınlarındaki Dogtown, konumuna bakıldığında göze hoş gelse de ebeveynlerin çocuklarını alıp tatile götüreceği bir yer sayılmazdı. Hayır, Dogtown bir tatil yeri olmaktan fazlasıyla uzaktı. Çevredeki gençler günün büyük çoğunluğunu sörf yaparak geçiriyordu. Kendisi de bir sörfçü olan Jeff Ho, Skip Engblom ve Craig Stecyk ile beraber “Jeff Ho Surfboards and Zephyr Productions” adıyla bir sörf ve kaykay dükkanı açtı. Zephyr, tarzı ve ürünleriyle ana akımın fazlasıyla dışındaydı ve bununla gurur duyuyorlardı. Çevrelerindeki sörfçü gençleri keşfedip bir takım kurdular ve yarışmalara katılmaya başladılar. Devamında kurdukları kaykay takımı, sörf takımından daha önemsiz görülüyor ve ikinci plana atılıyordu. Jeff Ho’nun tasarladığı eşsiz kaykay tahtaları ise bu durumun kısa zaman içinde değişeceğinin habercisiydi. Chris Cahill, Tony Alva, Jay Adams, Allen Sarlo, Stacy Peralta ve arkadaşları 12 kişilik bir ekiple Zephyr kaykay takımının parçaları, başka bir değişle orijinal Z-Boys üyeleri oldular. Sörf tahtası üzerinde sergiledikleri hünerleri alışılmışın dışında hareketlerle kaykay tahtasına aktaran gençler kısa zamanda dikkat çekmeye başladı. 1975’ten itibaren yarışmalara katılan ve şöhreti yakalamaya başlayan Z-Boys, kaykayın bu günlere gelmesinde en büyük paya sahip olan takım olarak görülebilir. Mutlu aile hayatları ve gidecek yerleri olmayan bu çocuklar tarzları ve benliklerinden uzaklaşmadan kendilerini Dogtown’ın dışına atmakla kalmadı, binlerce çocuğun da kaykay hayallerini başlatmış oldu. Tony Alva, Stacy Peralta, Jay Adams ve Peggy Oki kendilerini bu spora adamasaydı kaykayı bugün olduğu yerde görür müydük sorusunu kendime sıkça sorar, olumlu bir yanıt vermekte zorlanırım. Evlerin arka bahçelerinde susuzluktan dolayı içi boş olan havuzlara dalıp yakalanana kadar kaykay kayan Dogtown’ın çocukları tahtaların üzerindeki emekleme dönemini hemen atlayarak önce koşmayı, ardından da uçmayı öğrendi.

Stacy Peralta – Credit: Hugh Holland

ERGENLİK

70’lerin sonu ve 80’ler kaykay dünyası için bambaşka kapılar açtı. Alan Gelfand ve Rodney Mullen gelmiş geçmiş en önemli kaykay numarası sayılan “Ollie” ve diğer hareketleri geliştiriyor, ergenlik dönemindeki kaykay yurt dışı gezilerine başlıyordu. Almanya’nın Münih şehri Avrupa’da kaykayın merkezi olurken yeni dergiler ve markalar hızla yayılıyordu. Powell Peralta ve Santa Cruz gibi markalar kaykayı dünyaya açıyor, Vans ve Converse kaykaycıların bir daha ayaklarından çıkarmayacakları ayakkabılarla sektöre renk katıyordu. Thrasher gibi dergilerle beraber punk müzik ve kaykayın aykırı ruhu kendi alt kültürünü işte tam olarak bu günlerde yarattı. Tüm bu gelişmelerle beraber profesyonel kaykaycı olmayı ve bu spordan para kazanmayı hedeflemek gün geçtikçe daha realistik bir hal alıyordu. 90’lar ise X Games ile birlikte yediden yetmişe herkesin televizyondan takip edebildiği yarışmalarla çığır açtı. ABD’nin en önemli spor kanalı ESPN’de gösterilen X Games, Tony Hawk ve Tokyo’daki önemli altın madalya adaylarından olan Nyjah Huston gibi birçok sporcunun ikon haline gelmesindeki en önemli aracı demek yanlış olmayacaktır. 21. yüzyıla girerken gittikçe değerlenen kaykay, Street League ve yüzlerce diğer yarışmayla birlikte dostluk ve rekabeti iç içe geçirerek Tokyo biletini kapmayı bildi. Genelde durumu iyi olmayan ailelerden gelen ve pek de geniş çevrelere sahip olmayan küçük çocukların bu spora olan tutkusu onlara ve yeni jenerasyonlara asla hayal edemeyecekleri kapılar açtı. Craig Stecyk o çocukların öncülüğünü çok güzel özetliyor: “200 yıllık Amerikan teknolojisi farkında olmadan sonsuz potansiyelli bir oyun alanı yarattı. Ama bu potansiyeli görenler 11 yaşındaki çocukların zihniydi.”

“GENÇ” YETİŞKİNLİK

Tokyo Olimpiyatları pek çok açıdan kimsenin hayallerini süslemiyor. Seyircisiz müsabakalar, Covid-19 gölgesinde geçecek bir olimpiyat izleyeceğimizin habercisi durumunda. Ama olimpiyatların orijinal amatör ruhunu geri getirebilecek profesyonel sporcular işleri olabildiğince eğlenceli hale getirmeye kararlı. Toplam 26 farklı ülkeden 80 sporcunun yarışacağı kaykay, her açıdan çeşitlilik ve müthiş bir estetik şölen vadediyor. Park ve Street (sokak) olarak iki kategoriye ayrılan kaykayda her kategori kadınlar ve erkekler olarak ikiye bölündüğü için toplam dört ayrı yarışma ve dört altın madalyalı sporcu izleyeceğiz. ABD, Brezilya ve Japonya’dan, diğer ülkelere göre daha başarılı kaykaycılar çıksa da her kategoride aynı ülkeden maksimum üç sporcu yarışabiliyor. Bu nedenle görmeyi çok istediğim bazı isimler Tokyo’da yer alamayacak ama bu diğer ülkelerin kaykayı gençlere tanıtma ve sevdirmeleri için çok büyük bir fırsat, asıl değer verdiğimiz konu da her zaman kaykayın gelişimi olmalı zaten. Street kategorisinde merdiven basamakları, tırabzan, bank ve duvarlar gibi plaza stilinde objeler hakim olacak. Park kategorisinde ise sporcular parklarda görmeye alışkın olduğumuz objeler üzerinde hünerlerini sergileyecek. Street kategorisinde her kaykaycının iki denemesi olacak ve farklı hareketler ile 45 saniye boyunca parkurda bulunacaklar. Devamında ise “en iyi hareket” bölümüne geçilecek. Kaykaycılar her obje üzerinde beş deneme hakkına sahip olacak ve en zor hareketlerini göstermeye çalışacak. En fazla puanı alan, yarışmanın galibi ilan edilecek. Puanlamalar; hareketlerin zorlukları, hız, orijinallik ve performansların icra ediliş şekli gibi kriterlerle jüri tarafından yapılacak. Park kategorisinde ise 45 saniyelik iki denemede parkuru jüri puanlarıyla en iyi şekilde tamamlayan sporcu yarışmanın galibi olacak. Kendilerine ne yapacakları veya ne giyeceklerinin söylenmesinden hoşnut olmayacaklarını düşündüğüm kaykaycılar diğer her sporda olduğu gibi ülkelerinin üniformalarını giyecek. Ancak markalar üniformalar konusunda hiç fena iş çıkarmışa benzemiyor. Özellikle ABD, Fransa ve Brezilya formalarının gayet havalı durduğunu söyleyebilirim. Kaykay parkında seyircilerin olmaması sporcular ve ekran başındaki bizler için büyük bir hayal kırıklığı olsa da yarışma sırasında müzikli bir ambiyans yaratılmaya çalışılacak. Peki kim bu sporcular? Olimpiyatlar başlayana kadar 80 sporcuyu tanımak çok mümkün değil belki ama bazılarını farklı bir gözle izlemeniz için kayırma fikri mantıksız durmuyor. Yarışmaları izledikten sonra bu kaykaycılar hakkında daha detaylı araştırma yapacağınızdan şüphem yok. Madalyaların en büyük adayları kaykay tutkunlarının önem verdiği bir detay değil, olması gerektiğini de düşünmüyorum ancak bu hassas konuda tahmin belirtmekten de zarar gelmeyecektir. Ne olursa olsun burası olimpiyat sahnesi ve jürileri en fazla etkileyen sporcular somut bir şekilde ödüllendirilecek.

Jake Ilardi, Nyjah Huston ve Jagger Eaton (Team USA) – Credit: Ortiz

STREET

Dünyanın en popüler kaykaycısı olan Nyjah Huston, henüz 26 yaşında olmasına rağmen gelmiş geçmiş en iyiler arasında gösteriliyor. 10 yaşından beri yarışmalara katılan ve şampiyonluklar kazanan Huston, ABD’nin de en önemli madalya adaylarından. Huston’ın erkekler street kategorisinde altın madalya almasına kesin gözüyle bakılıyor, ancak ben bu görüşe katılmıyorum. Zira ev sahibi Japonya’nın iki kaykaycısı Yuto Horigome ve Sora Shirai podyumda birinci sıraya gözlerini diktiler bile. 22 yaşındaki Horigome geçtiğimiz aylarda Roma’da gerçekleşen Street Skateboarding şampiyonasında harikalar yarattı. Akıl almaz hareketlerle seyircileri büyülerken bunları yaparkenki rahatlığı onun bir robot olduğunu düşündürüyor. Her zaman yeni numaralar üretmeye çalıştığını ve orijinalliğe önem verdiğini belirten Horigome’nin, Huston’dan daha tutarlı bir şekilde inişe geçip hareketlerini tamamlaması da muhtemel. 19 yaşındaki Sora Shirai ise büyük bir madalya adayı olmasının yanında tarzı ve devamlılığıyla birinci sıraya göz kırpanlar arasında. 31 yaşındaki Avustralyalı Shane O’Neill yarışmada madalya alacak gibi gözükmese de kaykay dünyası için neden bu kadar değerli olduğunu kanıtlayacak ve tecrübesini gösterecektir. Kadınlarda ise Brezilya’nın büyük bir üstünlüğü bulunuyor. 22 yaşındaki Pamela Rosa ve henüz 13 yaşındaki Rayssa Leal altın madalyanın en büyük iki adayı konumunda. Brezilya bununla da kalmayıp bu kategorideki üç madalyayı da kazanırsa da şaşırmamak gerek. Japonya’nın buradaki umudu olan 19 yaşındaki Aori Nishimura, 28 yaşındaki tecrübeli Brezilyalı Leticia Bufoni’ye geçilebilir.

Sky Brown – Credit: Peter Byrne/PA

PARK

Erkekler park kategorisinde ABD ve Brezilya arasında zorlu bir madalya yarışı izlemeyi bekliyorum. Heimana Reynolds, Cory Juneau ve Zion Wright ABD, Luiz Francisco, Pedro Barros ve Pedro Quintas ise Brezilya adına madalya için yarışacak. Park kategorisinde şampiyon olamasa bile en çok dikkat çekecek isim ise şüphesiz Kanadalı Andy Anderson olacak. 25 yaşındaki Anderson diğer insanları yenmek veya madalya kazanmak için Tokyo’da olmayacak. Kaykayın neden olimpiyatlarda olması gerektiğini en iyi şekilde gösteren sporcu, tam anlamıyla gerçek bir sanatçı. Kaykay sporunun gelişimine yardımcı olmak ve bu spordaki yaratıcılığı yaymak üzere olimpiyat sahnesinde olacağını belirten Anderson elemelerde de farkını gösterdi. Anderson, eğer aerial heelflip lean air hareketini dener ve başarılı olursa sürpriz bir şekilde madalyaya da uzanabilecek seviyede. Kadınlarda ise en dikkat çeken isim Britanyalı Sky Brown. 2008 doğumlu Brown geçtiğimiz sene geçirdiği büyük kazadan sonra iyileşmişe benziyor. Ölüm tehlikesi atlattığı kazayı tekrar izlediğinde havalı bulacak kadar enteresan ve bu spora küçük yaşına rağmen kendini fazlasıyla adamış bir sporcu Brown. Kendisi aynı zamanda geleceği çok parlak bir sörfçü. Madalya adayları arasında olacağına ise şüphe yok. Aynı kategoride yarışan Japonyalı Kokona Hiraki de Sky Brown ile aynı yılda doğdu ve ülkesi adına Olimpiyatlara katılan en genç sporcu olmaya hazırlanıyor. Yetenekleriyle göz dolduran Hiraki yarışmadan bir bronz madalya kaparsa büyük bir sürprize imza atmış olmaz. ABD için de yarışabilecek olan Lizzie Armanto ülke başına üç sporcu düştüğü için Finlandiya’yı seçti. Bu da aslında ülkelerin bir yarışı söz konusu olsa da milliyetçi duyguların kaykaya pek de hakim olmadığının, bu arenada olabildiğince yetenekli sporcuyu tanıtmanın kaykaycılar için de öncelikli olduğunun bir göstergesi. Kadınlar park kategorisinde ise liderler ev sahibinden Misugu Okamoto ve Sakura Yosozumi olarak gözüküyor. Ancak bu kategoriye damga vuran sporcular az önce açıkladığım sebeplerden dolayı onlar olmayacaktır.

ÖLÜM?

Birçok kaykaycı ve kaykay takipçisi bu sporun olimpiyatlarda olmasına karşı çıkıyor. Haklı oldukları noktalar da azımsanmayacak kadar fazla. Evet, kaykayın amacı bu değil ve olmamalı. Kaykay bir sanat ve onu puanlandırıp kıyaslamak doğru sayılmaz. Ancak bunun kaykayın ölüm fermanı olduğunu düşünenler yanılıyor. Bu sporcuların hiçbiri olimpiyatlarda yer almak için kaykaya başlamadı. Hiçbiri bir altın madalya umuduyla dizlerini parçalayıp üst üste ağır sakatlıklarla boğuşmadı. Hatta buradaki 80 kaykaycının çoğu profesyonel sporcu olmayı akıllarının ucundan bile geçirmiyordu. Ama bu kültür kaykayı diğer olimpik sporların yanında bambaşka bir yere koyacak. Sporcuları birbirleri için alkış tutarken, birlikte sevinirken ve eğlenirken göreceğiz. Kendilerini nasıl ifade edeceklerini çözmeye çalışan küçük çocuklar bu gençlerden ilham alacak ve yepyeni aileler kazanacak. Profesyonellik ile amatör ruh iç içe yaşamaya ve birbirini geliştirmeye devam edecek ve düşünülenin aksine kaykay ölmeyecek, evrilmeye ve gelişmeye tam gaz devam edecek.

Asfaltın Sörfçüleri Tokyo’da! yazısı ilk önce Volante üzerinde ortaya çıktı.

Ülkemizi 400 ve 4×200 metre serbest yarışlarında temsil edecek olan Beril’in yüzme serüvenini kendisinden dinledik.

-En başa dönelim. Yüzmeye olan ilgin nasıl başladı ve profesyonelliğe geçiş sürecinden bahsedebilir misin?

Yüzmeye, her insan gibi, öğrenme amacıyla başladığımı söyleyebilirim. Olası bir duruma karşı oluşabilecek tehlikeler üzerine yüzmeyi öğrenmeyle başladım. Havuza ilk girişimde boğulma tehlikesi yaşadım ama bir şekilde kendi kendime kurtulmayı başardım. Bu olaydan sonra gelecek vadeden bir sporcu olabileceğim anlaşılmıştı. Profesyonelleşme dönemimde ise ilk Türkiye Şampiyonluğu’mu 50 ve 100 metre serbest stilde almış olmama rağmen şu an orta ve uzun mesafe yüzüyorum.

-6 yaşında yaşadığın boğulma tehlikesi sonrası yüzmeye bakış açın nasıl değişti, nasıl senin için bir yaşam tarzı haline geldi?

İlk boğulma tehlikemden sonra yüzmeye karşı bir korkum oluşmamıştı. Sanki hiç boğulmamış gibi yüzme öğrenmeye devam ettim. Yavaş yavaş da profesyonellik yolunda ilerledim.

-Geçtiğimiz günlerde UCLA’e kabul aldın, öncelikle tebrik ederim. Öğrenim hayatınla spor hayatını birbirine nasıl entegre ediyorsun?

Türkiye’de eğitim ile sporu bir arada götürmek kolay bir iş değil. İkisini beraber yürütürken zorluk çektiğim zamanlar oldu fakat o kadar yıl emek verip yüzdükten sonra yüzmeyi ve geleceğim için önemli olan eğitimimi öylece bırakamazdım. Bu zorlu süreçte ailem, arkadaşlarım, öğretmenlerim ve antrenörlerim bana çok yardımcı oldular. Onlara da desteklerinden dolayı ayrıca teşekkür ediyorum.

-2020 Mart ayından beri karantinadayız. Bu 1.5 yıllık süreç genel anlamda sporcuları olumsuz etkiledi. Bu süreci nasıl yönettin?

Ben sadece iki ay boyunca evde kaldım. O süre zarfı boyunca kendimle vakit geçirme zamanı buldum. Kafamı toparlamaya çalışıp gelecekteki hedeflerime odaklanmaya çalıştım. İki ay sonunda suya ilk girdiğimde hayatımda hiç böyle bir his yaşamamıştım. İlk defa bu kadar uzun süre sudan uzak kalmıştım. İlk antrenmanlarımız başladığında gerçekten önümde zorlu bir yol olduğunu biliyordum. Elimden geldiğince antrenman eksiğimi kapatmaya çalıştım. Ülkemizin bize sağladığı antrenman izinleri sayesinde eksiklerimizi kapatarak sezonu, diğer ülkelere kıyasla başarılı bir şekilde geçirdik ve geçirmeye devam ediyoruz.

-Olimpiyat Oyunları’ndaki bir yıllık erteleme seni etkiledi mi? Senin gibi genç bir sporcu için 2020 Tokyo Olimpiyatları’na bir yaş daha büyümüş olarak katılmak sana pozitif olarak yansıdı mı?

Beni negatif etkiledi diyebilirim çünkü belli bir şekilde yürüttüğüm bir tempom vardı fakat sağlık her zaman önce gelir. Öte yandan psikolojik açıdan yorulmuştum, bu sayede dinlenmek için fırsat buldum. Olimpiyatların ertelenmesinin pozitif etkisi olarak bunu söyleyebilirim.

-Olimpiyat Oyunları hazırlıkları ile normal şampiyona hazırlıklarının arasında nasıl bir fark var?

Olimpiyat, bir sporcunun kariyerinde görüp görebileceği en yüksek basamak. Daha ötesi yok. Bir aşağısı da Dünya Şampiyonaları’dır. 4 yılda bir olan Olimpiyat Oyunları’na katılmak ve Olimpik sporcu unvanını almak gerçekten tarif edilemez bir duygu. Doğal olarak bu sürece hazırlanmak kolay değil. Sosyal hayatınıza ayırdığınız zamanın büyük bir kısmını antrenmanlara vermek zorunda kalabiliyorsunuz.

-2020 Tokyo Olimpiyatları’nda ülkemizi 400 ve 4×200 metre serbest yarışlarında temsil edeceksin. Olimpiyat barajını aştığın an neler hissettin?

Tarif edilemez bir duygu. O an inanamamıştım, rüyada gibiydim. Türkiye’yi temsil etmek, bayrağımızı diğer ülkelerin gözünde yüceltmek, gerçekten inanılmazdı. Gözyaşlarımı tutamamıştım.

-Olimpiyat kotası aldığında tribündeki arkadaşlarının desteğinin seni etkilediğinden bahsetmiştin, 2020 Tokyo Olimpiyat Oyunları seyircisiz düzenlenecek ve daha kısıtlı bir atmosfer olacak. Bu bir sporcuyu nasıl etkiliyor?

Tabii ki de oradaki en büyük destekçiniz takımınız oluyor. Ben biliyorum ki Türkiye’den destekleyen herkesin sesini depar taşına çıktığımda kalbimde hissediyor olacağım. Yaşınız büyüdükçe tecrübeleriniz artıyor ve zorluklarla başa çıkmayı öğreniyorsunuz. Hayal edebilmek ve düşünüp hissetmek çok önemli.

Photo by Pascal Della Zuana/Icon Sport via Getty Images

-Genç yaşına rağmen kırdığın birçok rekor var. Geçtiğimiz sene düzenlenen Camille Muffat Golden Tour 400 metrede üç olimpiyat şampiyonluğu bulunan Katinka Hosszu’yu geride bırakarak Türkiye rekoruyla birinciliği elde etmiştin. Bu başarıların senin için anlamı nedir?

Kariyerim adına büyük bir başarıydı. Orada birinci oldum ve bitti. Önüme bakıp daha iyileri için savaşmam lazım.

Aslında ne zaman düştüğümü hissetsem bu başarı, beni ayağa kaldırıp kuvvetlendirecek bir motivasyon kaynağı oluyor. Başarılarınız, sizin destekçinizdir; kötü bir derece yaptığınızda size kim olduğunuzu hatırlatan, o zorluğu başardığınızı ve bunu da başaracağınıza dair sizi inandıran bir rehber olur.

-Genç yaşında bu tür deneyimli sporcularla aynı atmosferde bulunmak senin için ne ifade ediyor? Seni heyecanlandırıyor mu ve duygu yönetimini nasıl sağlıyorsun?

Eskiden çok heyecanlanırdım. Tecrübe dediğimiz şey bu noktada devreye giriyor. Gittiğiniz yarışlar arttıkça; o atmosferi, o heyecanı ve o duyguları tatmanızla paralel ölçüde kendinizi bir o kadar da geliştirmiş oluyorsunuz. Tabii şunu da unutmamak lazım tecrübenin bir sınırı yoktur. Ne kadar çok deneyim edinirseniz size katkısı o kadar çok olur.

-Son yıllarda milli sporcuların ön plana çıkmasıyla yüzmeye olan ilgi arttı. Turkcell de ülkemizde bu sporun en büyük sponsorlarından biri. Bu destek sence ne kadar önemli?

Turkcell’in sponsorumuz olması çok büyük gurur. İletişim anlamında yurtdışında ailemizden, akrabalarımızdan ve arkadaşlarımızdan uzak kalıyoruz. Turkcell’e desteklerinden dolayı teşekkür ediyorum.

-Son olarak, 2019 yılında verdiğin bir röportajda ana hedefinin 2024 Paris Olimpiyat Oyunları olduğunu söylemiştin fakat son dönemde senin adına beklentiler iyice arttı. 2020 Tokyo Olimpiyat Oyunları ve sonrası için hedeflerin neler?

Önümde İslam Oyunları, Avrupa ve Dünya Şampiyonaları var. 2024’ü beklerken bu yarışlara hazırlanarak kendimi test etmek istiyorum. Üniversite için Amerika’ya gideceğim. Yeni bir hayat, yeni maceralar beni bekliyor.

Beril Böcekler: “Türkiye’den destekleyen herkesin sesini kalbimde hissediyor olacağım” | Röportaj yazısı ilk önce Volante üzerinde ortaya çıktı.